Bursa Şer‘iyye Sicillerinde Cariye ve Azatlı Kadınlar (1456‑1512): Azat Edilme Süreçleri ve Osmanlı Toplumundaki Yansımaları

Authors : Şule İyigönül Atasağun

Pages : 471-500

Doi:10.59054/hed.1746998

View : 170 | Download : 270

Publication Date : 2025-12-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, XV. yüzyıl Bursa’sındaki cariye nüfusunu merkeze alarak Osmanlı toplumunda kölelik kurumunun sosyo-ekonomik ve hukuki boyutlarını mikro tarihçilik perspektifiyle incelemektedir. Bursa şerʻiyye sicillerinde yer alan kayıtlar, cariyelerin sadece bir mülkiyet unsuru olarak değil, şehir toplumunun sosyal ve ekonomik hayatına dâhil bireyler olarak varlık gösterdiklerini ortaya koymaktadır. Çalışma, cariyelerin azat edilme pratiklerini, cariye-efendi ilişkisinin hukuki çerçevesini ve azatlı kadınların hukuki imkanlardan yararlanma, mahkemeyi kullanma pratiklerini örneklerle ele almaktadır. Ayrıca bu kadınların hac ibadeti, vakıf kurma, vasiyette bulunma, seyahat etme ve ticaret faaliyetlerindeki varlıkları belgelenerek, hareket alanları değerlendirilmektedir. Bulgular, erken dönem Osmanlı Bursa’sında cariyelerin edilgen konumdan ziyade hukuki bilinç sahibi ve sosyo-ekonomik hayata aktif olarak katılan aktörler olduğunu göstermekte; çalışma bu yönüyle erken Osmanlı dönemi kadın tarihi ve kölelik kurumuna ilişkin literatüre yeni bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Keywords : Cariye, Köle, Osmanlı Kadın, Azat etme, Bursa

ORIGINAL ARTICLE URL