Aksiyomların İzinde: Temelsizlik ve Seçim Aksiyomlarının Dijital ve Fiziksel Bilgi Sistemlerindeki Ontolojik Etkileri

Authors : Bahattin Yalçınkaya

Pages : 369-391

Doi:10.59054/hed.1758734

View : 141 | Download : 191

Publication Date : 2025-12-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Temelsizlik Aksiyomu ile Seçim Aksiyomu\\\'nu dijital ve fiziksel bilgi sistemlerinin yapısal, epistemolojik ve etik boyutları bağlamında kavramsal düzeyde tartışmaktadır. Temelsizlik Aksiyomu, bilginin döngüsel ve bağlamsal örüntüler üzerinden yapılandığını vurgularken; Seçim Aksiyomu, bilgiye erişim ve anlam üretim süreçlerinde yönlendirici tercih mekanizmalarının rolünü açığa çıkarmaktadır. Çalışmada, dijital bilgi ortamlarında hiperbağlantılı yapılar ve algoritmik seçim sistemleri ile fiziksel bilgi sistemlerinde kurumsal düzenlemeler arasındaki gerilim analiz edilmiştir. Ayrıca bilgi sistemlerinin sürdürülebilirliğinin, döngüsel bağlamsallık ile yapılandırılmış tercihler arasında kurulacak dengeye bağlı olduğu ileri sürülmektedir. Temelsizlik Aksiyomu\\\'nun sunduğu bağlamsal döngüsellik ve Seçim Aksiyomu\\\'nun yapılandırıcı tercih ilkesi, yapay zekâ destekli bilgi kürasyonu, dijital arşivleme ve etik veri yönetimi gibi alanlarda bilgi örüntülerinin oluşumu ve karar alma süreçlerinin modellenmesi açısından kuramsal ve uygulamalı katkılar sunmaktadır. Temelsizlik ve Seçim aksiyomları, bu bağlamda yalnızca matematiksel varsayımlar değil; çağdaş bilgi mimarilerinin ontolojik ve normatif pusulaları olarak yeniden konumlandırılmaktadır. Bu çalışma, aksiyomatik yaklaşımların bilgi sistemlerindeki kuramsal ve uygulamalı potansiyelini kavramsal bir çerçevede ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Keywords : Temelsizlik Aksiyomu, Seçim Aksiyomu, Bilgi Mimarisi, Epistemoloji, Dijital Bilgi, Fiziksel Bilgi

ORIGINAL ARTICLE URL