Türkiye’de İklim Değişikliği Söyleminin Ulusal Kalkınma Planlarındaki Dönüşümü

Authors : Gül Tekingündüz, Cansu Dinçtürk
Pages : 135-149
View : 68 | Download : 73
Publication Date : 2025-12-22
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışma, Türkiye’de 1963–2028 yılları arasındaki dönemi kapsayan Ulusal Kalkınma Planlarında “iklim” kavramına ilişkin söylemin geçirdiği dönüşümü kavramsal, kurumsal ve politik düzeyde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemine dayalı içerik analizi ve doküman incelemesiyle yürütülen çalışmada, kalkınma planları içerik açısından üç döneme ayrılarak incelenmiştir. Birinci Dönem (1963–1999), iklimin teknik ve doğal bir üretim parametresi olarak değerlendirildiği; İkinci Dönem (2000–2019), iklim değişikliği söyleminin kurumsal görünürlük kazandığı ve çevresel politikalarla bütünleştiği; Üçüncü Dönem (2020–2028) ise iklim krizinin stratejik bir kalkınma önceliği ve yönetişimsel bir eksen olarak ele alındığı dönemler olarak ön plana çıkmaktadır. Kalkınma planlarında “iklim” kavramının zamanla farklı sektörlerle ilişkilendirilerek çok boyutlu bir politika alanına dönüştüğü görülmektedir. Başlangıçta yalnızca tarımsal üretim ve coğrafi koşullar çerçevesinde teknik bir unsur olarak ele alınan iklim kavramı, zaman içinde enerji, şehirleşme, afet yönetimi, su kaynakları, orman, sanayi, ulaştırma, turizm, eğitim ve sağlık gibi farklı sektörel başlıklarla ilişkilendirilmiştir. Son dönemlerde ise iklim değişikliği, yeşil dönüşüm, net sıfır emisyon, yutak alanlar, döngüsel ekonomi ve toplumsal kırılganlık gibi kavramlarla birlikte anılarak kalkınma politikalarının bütüncül bir bileşeni haline gelmiştir. Çalışmanın bulguları, iklim söyleminin yalnızca kavramsal düzeyde değil, aynı zamanda politika alanlarına entegrasyon biçimi, kurumsal çerçevesi ve stratejik öncelikleri bakımından önemli bir dönüşüm geçirdiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda iklim kavramı yeşil dönüşüm, risk yönetimi ve sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle bütünleşerek çok boyutlu politika ekseni haline gelmiştir. İklim söyleminin sektörel politikalara yayılarak gelişim göstermesi, kavramın kalkınma belgelerinde farklı politika alanlarına entegre edildiğini ve bu yolla kurumsal düzeyde daha görünür hale geldiğini ortaya koymaktadır.
Keywords : iklim değişikliği, iklim politikası, kalkınma planları, içerik analizi

ORIGINAL ARTICLE URL