KENDİ DÖNEMİNDE YAZILAN KAYNAKLARDA ALİ ŞÎR NEVÂÎ VE FAZLA BİLİNMEYEN ÜÇ ESERİ

Ali Şir Nevâî büyük mütefekkir, edip, şair, tarihçi, yazar, devlet ve siyaset adamıdır. 15. asırda kaleme alınmış tarihî ve edebî eserlerin hemen hepsi onun Horasan medeniyetinin oluşması ve gelişmesinde bariz rolü olduğunu ifade eder. Nevâî ömrünün neredeyse tamamını özellikle Türk dili ve halkını zirveye çıkarmaya vakfetmiştir. Bu makalede Nevâî’nin kısaca hayatı, eserleri, edebî donanımı, kendi kaleminden ve döneminde onunla ilgili yazılmış tarihî-edebî eserler üzerinden anlatılmıştır. Zaman zaman birincil kaynaklar (tercüme yoluyla) kullanılan bu çalışmada asıl özgün taraf, Ali Şir Nevâî’nin Türkiye’de bilinmeyen üç eserinin (Risâle-i Tîr Endahten, Risâle-i Müfredât-ı Mu’amma ve Risâle-i Münşeât-ı Farisî) gün yüzüne çıkarılması ve haklarında İran ve Özbek kaynaklardan istifadeyle önemli malumatın verilmesidir. Makalemizdeki bilgilerin pek çoğu, döneminde yazılmış Çağatayca, Farsça eserler ve yukarıda bahsedilen risâlelerden tarafımızca yapılan tercümeler vasıtasıyla aktarılmıştır.