İşlevsel Dilbilim Kuramları Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Authors : Hüseyin Çiçek

Pages : 612-634

Doi:10.28981/hikmet.1737729

View : 330 | Download : 303

Publication Date : 2025-10-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, birtakım işlevsel dilbilim kuramlarını, kuramsal ilkeleri, yapısal temsil anlayışları ve metodolojik yaklaşımları bakımından karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Çalışmanın temel problemi, işlevsel yaklaşımların ortak bir iletişimsel temele dayanmasına rağmen, dil analizindeki çözümleme düzeylerine ilişkin önemli farklılıklar göstermesidir. Bu bağlamda İşlevsel Dilbilgisi, Dizgeci İşlevsel Dilbilgisi, Rol ve Gönderim Dilbilgisi, Sözcüksel İşlevsel Dilbilgisi, Batı Yakası İşlevselciliği ve Kullanıma Dayalı Bilişsel-İşlevsel modeller karşılaştırmalı bir yöntemle ele alınmıştır. Nitel araştırma yöntemine dayalı olarak yürütülen bu çözümleme, kuramsal metinlerin içerik analizi yoluyla yapılmıştır. Özellikle ilgili kuramcıların birincil kaynakları ile bu kuramları açıklayan ikincil literatür taranmıştır. Söz konusu kuramlar; temel varsayımlar, sözdizim-anlambilim-edimbilim ilişkileri, yapısal temsil anlayışları, bağlamla kurdukları etkileşim, metodolojik ilkeler ve tipolojik yeterlilik gibi ölçütler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Böylece işlevsel dilbilim içindeki kuramsal çeşitlilik ve bu çeşitliliğin dil çözümlemelerine sunduğu katkılar ortaya konmuştur. Son olarak bu çalışma, belirli bir dilin dilbilgisine yönelik olmayıp Türkçe, Arapça, İngilizce ve diğer birçok dilin dilbilgisine yönelik kuramsal bir çerçeve sunan kapsamlı bir dilbilim çalışmasıdır.
Keywords : İşlevsel Dilbilim, İşlevsel Dilbilgisi, Dizgeci İşlevsel Dilbilgisi, Rol ve Gönderim Dilbilgisi, Sözcüksel İşlevsel Dilbilgisi, Kullanıma Dayalı Modeller

ORIGINAL ARTICLE URL