İslâm Medeniyetinin Donuklaşmasının Sebepleri Meselesi

Son yıllarda Arap ülkeleri üniversitelerinde müslümanların umumi ilim tarihinde veya belirli bir ilim dalında yeri hakkında verdiğim konferanslarda neredeyse her defasında bana şu soru soruluyordu: İslâm medeniyetini donuklaşmaya götüren sebepler nelerdir?