Maniheizm

Roma İmparatorluğu’nda büyük gnostik okulların şekillenişi ikinci yüzyılda son bulurken, üçüncü asırda, doğuda insert ignore into journalissuearticles values(Mezopotamya); dünya çapında gnostik bir dinin altın devri başlar. Bu, insanlık tarihine büyük din kurucularından biri olarak geçmiş bir adamın eseridir. Sözünü ettiğimiz Maniheizm, dinler tarihinde bilinen dört dünya dininden biri sayılabilir. Bunun anlamı, onun Buddizm, Hıristiyanlık ve İslam ile aynı konumu paylaşması; fakat bunlardan farklı olarak geçmişte kalmış olmasıdır. R. Haardt onu “misyonerlik özelliği ile evrensel bir vahiy dini olarak, geç dönem antik çağ Gnostisizm’inin insert ignore into journalissuearticles values(Gnosis); son ve mantıklı düzenlemesi” biçiminde nitelemiştir