Batı Karadeniz Bölgesi Yöresel Yemeklerin Vejetaryen-Vegan Yönünün Değerlendirilmesi

Authors : Ekrem Alçiçek, Özlem Özer Altundağ

Pages : 603-621

Doi:10.17218/hititsbd.1643791

View : 93 | Download : 86

Publication Date : 2025-08-31

Article Type : Research Paper

Abstract :İnsanoğlu var olduğundan beri hayatını idame ettirebilmek için yiyecek ve içecek için mücadele etmiştir. Günümüz tüketim toplumu bu mücadeleyi arkada bırakarak yeme içmeyi bir mücadelenin ötesinde taşıyarak keyif ve haz alma aracı olarak kullanmaktadır. Avcı toplayıcı toplumdan besin öğelerini dengeli ve yeterli almayı hedefleyen bir topluma geçişte de insanoğlu yemek kültürlerini sürdürmeye devam etmektedir. Bu gerçeklik beraberinde yeni gastronomi trendlerini ortaya çıkarırken, yöresel lezzetlerinde tercih edilirliğini azaltmamaktadır. Bu yeni gastronomi trendlerden birisi de aslında geçmişi çok eskiye dayanan fakat popülaritesi son yıllarda artmış olan vejetaryen beslenmedir. Günümüzde vejetaryen beslenme uygulayan birey sayısı azımsanmayacak seviyede olup her geçen günde artış göstermektedir. İnsanların bu beslenme tarzını benimsemelerinin birçok sebebi vardır bu sebeplerin başında çevreyi koruma ve sağlık endişeleri yer almaktadır. Hayvansal temelli gıdaların tüketiminin sınırlandırılmasına veya hiç tüketilmemesine dayanan bu beslenme uygulaması ileriki yaşlarda bazı hastalıkların oluşum riskinin önüne geçebilmektedir. Literatürde beslenmenin sağlıkla ilişkisi üzerine yapılan birçok çalışma mevcuttur fakat bölgesel ya da yöresel yemeklerin bu beslenme türüne uygunluğunu inceleyen çalışmalar sınırlıdır. Karadeniz bölgesinde il bazlı çalışmalar bulunmaktadır fakat bu çalışma bölgesel olarak inceleyen ilk çalışmadır. Bu çalışmada Batı Karadeniz bölgesi yöresel yemeklerinin vejetaryen/ vegan beslenme türü açısından değerlendirilmesi gerçekleştirilmiştir. İl kültür ve turizm bakanlıkları ile belediye resmi sitelerinden yöresel yemeklere ulaşılmış olup besin içerikleri değerlendirilmiştir. Çıkan sonuçlar bitkisel bazı besinlerin yoğun kullanıldığı Batı Karadeniz yöresel yemeklerinin hazırlanmasında kullanılan hayvansal gıda malzemeleri sebebiyle %38 oranla en çok omnivor beslenme tipine uygun olduğunu ve vejetaryen beslenme uygulamasına, özellikle vegan beslenme türüne sahip turistlere/bireylere uygun olmadığını göstermektedir. Batı Karadeniz bölgesi yöresel çorbalarının ise %38.09 oranla en çok vejetaryen beslenme türü arasında lakto vejetaryen beslenme türüne uygun olduğunu göstermektedir. Karadeniz yöresel yemekleri genel olarak değerlendirildiğinde vejetaryen beslenme açısından zengin olabilir fakat vegan beslenme açısından değerlendirildiğinde fakir bir bölgedir. Bu yöresel yemek içeriklerinde yapılabilecek bazı değişimler ile (örneğin; tereyağı yerine bitkisel sıvı yağ) bu yöresel yemekler vegan turistlere de uygun hale getirilebilir. Bölgede bulunan işletmelere eğitimler verilerek yöresel yemekler etsiz beslenme tercih eden turistlere uygun hale getirilebilir. İleriki çalışmalarda vejetaryen, vegan beslenme gereksinimi duyan turistler ya da ziyaretçiler için yöresel yemeklerin farklı formülasyonlarının geliştirilmesi hem literatüre hem de bölgede turizm ekonomisine katkı sağlayacaktır.
Keywords : Gastronomi, Batı Karadeniz, Yöresel yemekler, Vejetaryen, Vegan Giriş

ORIGINAL ARTICLE URL