Türkiye’nin Akdeniz Havzası Ülkeleri ile Turunçgil Rekabet Gücünün Karşılaştırmalı Analizi

Authors : Semin Topaloğlu Paksoy

Pages : 935-952

Doi:10.17218/hititsbd.1639325

View : 52 | Download : 124

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Akdeniz Havzası ülkelerinden biri olan Türkiye, tarımsal üretim için uygun ekolojik şartlara sahip olup çoğu sebze ve meyvenin üretilebildiği önemli bir tarım ülkesidir. Türkiye; uygun iklim koşulları, çeşit zenginliği ve artan dış ticaret performansıyla Dünya turunçgil piyasasında da güçlü bir aktör konumundadır. Turunçgiller; biyoçeşitliliği, uzun hasat mevsimi, uzun raf ömrü, nakliye kolaylığı ve farklı sektörlerde çok yönlü kullanımıyla önemli bir tarımsal üründür. Türkiye\\\'de turunçgil yetiştiriciliği, son yıllarda turunçgil ağaçlarının sayısındaki kayda değer artışla birlikte önemli bir gelişme göstermiştir. Dolayısıyla Türkiye, Akdeniz Havzası ülkeleri içerisinde turunçgil üretimi ve ihracatında diğer ülkelerle rekabet edebilecek kapasiteye sahiptir. Bu bağlamda çalışmada, Türkiye’nin turunçgil ihracatındaki rekabet gücü, Akdeniz Havzası ülkeleriyle karşılaştırılmıştır. Literatürde, Avrupa Birliği ve OECD ülkelerinin buğday, pamuk ve sebze gibi tarımsal ürünlerinin karşılaştırmalı analizini ele alan birçok çalışma bulunmaktadır. Turunçgilleri konu alan çalışmalarda ise genellikle pazarlama stratejileri, pazarlama yapısı, turunçgillerin gelişimi gibi konular incelenirken karşılaştırma yapılan çalışmaların sayısı oldukça sınırlıdır. Bu çalışmada ise Türkiye’nin turunçgil üretimi ve dış ticaretinde mevcut durumunu ortaya koymak, turunçgil üretimi ve ihracatında Akdeniz Havzasındaki ülkelerle Türkiye’yi karşılaştırmak ve bu ülkelere karşı Türkiye’nin turunçgil sektöründe karşılaştırmalı üstünlüğünü belirlemek amaçlanmıştır. Turunçgil ihracatında Türkiye’nin rekabet gücünü belirlemek için Balassa’nın Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler (RCA) Endeksi’nden yararlanılmıştır. Çalışmanın veri seti; Türkiye ve Akdeniz Havzası’nda yer alan 10 ülkenin (Fas, Fransa, İspanya, İsrail, İtalya, Portekiz, Lübnan, Mısır, Tunus, Yunanistan) turunçgil dış ticaret değerleri ve Dünya ölçeğindeki toplam dış ticaret istatistiklerinden oluşmaktadır. Çalışma, WITS ve FAO’nun istatistiki verileri ve belirlenen zaman aralığı ile sınırlıdır. 2015-2023 dönemini kapsayan analiz sonuçlarına göre Türkiye, turunçgil sektöründe güçlü̈ bir karşılaştırmalı üstünlüğe sahiptir. Akdeniz Havzası ülkelerinin RCA değerlerine göre İspanya; Mısır ve Fas gibi ülkelerin en önemli rakibi olan bir Avrupa ülkesi olarak üçüncü sırada yer almaktadır. Türkiye, 2023 yılı RCA değeri (10,20) ile rekabet gücü yüksek olan ülkeler arasında beşinci sıradadır. Turunçgil üretiminde önemli bir avantaja sahip olan Türkiye’nin küresel piyasalarda pazar payını, rekabet gücünü ve ihracat gelirlerini artırması gerekmektedir. Bu da merkezi yönetim ve sektör paydaşlarının turunçgil sektörünün büyümesini desteklemek üzere araştırma, pazarlama ve altyapı yatırımlarına devam etmesiyle mümkün olacaktır.
Keywords : Turunçgil, ihracat performansı, açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler, karşılaştırmalı analiz

ORIGINAL ARTICLE URL