LSTM ve GRU Modellerinde Açıklanabilir Yapay Zekâ Yaklaşımı: İktisadi Veriler Üzerine Bir Uygulama

Authors : Polad Aliyev

Pages : 396-411

View : 54 | Download : 52

Publication Date : 2025-06-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Çalışmanın temel amacı, mali politikaların istihdam üzerindeki etkisini açıklamalı yapay zekâ metotlarıyla araştırmaktır. Araştırmada, Ocak 2005 ile Ekim 2023 arasındaki döneme ait aylık istihdam, bütçe tahsilatı, bütçe giderleri ve bütçe tahsilatının bütçe giderlerine oranlarına ilişkin veriler kullanılmıştır. Analizde, benzer performans değerlerine sahip olduğu ortaya çıkan LSTM ve GRU modelleri bazında uygulanan açıklamalı yapay zekâ algoritmalarının bulgularının birbirine yakın olması, önemli bir sonuç olarak değerlendirilebilir. Modellerin performans değerleri birbirine yakın olduğu için her iki model bazında XAI yöntemleri kullanılmıştır. Bunun için Dalex paketinin olanaklarından yararlanılmıştır. LSTM ve GRU mimarilerinin yapısı gereği bağımsız değişkenlerin üç boyutlu olması gerekmektedir. Dalex paketinin girdileri ise iki boyutlu veri şeklindedir. Makalenin analiz kısmında paketin bu eksiklikleri yazar tarafından geliştirilen kodlar ile giderilmiştir.
Keywords : LSTM, GRU, XAI

ORIGINAL ARTICLE URL