STRATEJİK TİCARET POLİTİKASI ÇERÇEVESİNDE İHRACAT TEŞVİKLERİNİN ETKİNLİĞİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Rekabetin koşullarının tam olarak oluşmadığı günümüz dünyasında, ülkeler çıkarları doğrultusunda dış ticarete müdahale ettiğinde herhangi bir reaksiyon ortaya koyamayan diğer ülkelerin aleyhine birtakım kazanımlar sağlayabilmektedir. Stratejik ticaret politikaları (STP), firmaların teşvik edilmesi ile küresel oligopolistik piyasa yapılarında oluşan rantların daha yüksek düzeyde ülkeye aktarılmasının mümkün olduğunu ileri sürmektedir. Bu çalışma, Türkiye’nin uyguladığı ihracat desteklerinin küresel ihracattan alınan pazar payını (KİPP) hangi seviyede etkilendiğini 2006-2020 arası verileri dikkate alarak incelemektedir. Oluşturulan model vasıtasıyla; KİPP ile ihracat teşvikleri, döviz kuru ve yabancı ülke geliri arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışmadaki verilerin birlikte kullanılmasının uygun olup olmadığının tespiti adına ADF birim kök testinden yararlanılmıştır. Uzun vadede oluşabilecek ilişkiyi tespit etmek için Johansen eşbütünleşme testi kullanılmıştır. Yapılan analizde uzun vadeli bir ilişkinin mevcut olduğu ortaya koyulmuştur. Bunun yanında, ihracat teşviklerinin istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde ve STP teorisinde beklendiği gibi pozitif yönde KİPP’i etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte ülkelerin çoğunluğunun faydasına olacak uzun vadeli makul politika, serbest ticaretle küresel rekabete uyum sağlayacak tedbirlerin geliştirilmesi şeklinde olmalıdır.