Postmodernizmin Temel Kavramlarının İslâm ile İlişkisine Dair Sosyolojik Bir Değerlendirme

Authors : Osman Dertli
Pages : 447-481
Doi:10.69576/ihya.1641368
View : 183 | Download : 123
Publication Date : 2025-07-20
Article Type : Research Paper
Abstract :Postmodernizm, sanat, bilim, toplum, din ve kültür gibi farklı alanlarda derin değişim ve dönüşümlere yol açması bakımından önemli bir düşünce akımıdır. Bu akımın “hakikatin çoğulluğu”, “parçalı kimlik” ve “yerellik” gibi kavramları, özellikle din bağlamında yeni tartışma ve gerilimler ortaya çıkarmaktadır. Dolayısıyla, Postmodernizm ile İslâm arasındaki etkileşimin incelenmesi, güncel ve önemli bir entelektüel gereksinime karşılık gelmektedir. Postmodernizmin 1960’lı yıllardan itibaren modernist ve rasyonalist düşünce geleneklerini sorgulamasıyla ortaya koyduğu temel iddialar, bu makalede İslâm dini çerçevesinde eleştirel bir bakışla değerlendirilmektedir. Söz konusu çalışma, Postmodernizmin dinle kurduğu ilişkiyi sosyolojik perspektiften ele alarak postmodernizmin İslâm ile nasıl bir gerilim oluşturduğunu analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, önce Postmodernizmin tarihsel ve felsefi temelleri üzerinde genel bir çerçeve sunulmuş, ardından Postmodernizmin önde gelen kavramları (örneğin meta-anlatılara eleştiri, hakikatin çoğulluğu, yerellik, eklektik yaklaşım) tartışılmıştır. Son aşamada ise bu kavramlar ışığında İslâm’ın postmodernizm karşısında nasıl konum alabileceği, eleştirel bir perspektifle irdelenmiştir. Bununla birlikte, postmodernizmin İslâm ile ilişkisinin boyutlarını daha somut bir biçimde ortaya koymak amacıyla, farklı Müslüman düşünürlerin bu konudaki görüşleri ele alınmış ve Müslüman dünyada postmodern yaklaşımların tezahürleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma bulguları, postmodernizmin tüm dinleri ideolojik yapılar olarak değerlendirme ve mutlak gerçeklik iddiasını sorgulama eğiliminde olmasına karşın, etnik ve dini köklerin canlanmasını da teşvik ettiğini göstermektedir. Bu durum, İslâm’ın temel inanç ve değerleri ile postmodern bakış arasında bir gerilim yaratmaktadır. Çalışma konu hakkında var olan kaynakların incelenmesi çerçevesinde oluşturulan bir araştırma makalesidir.
Keywords : Din Sosyolojisi, Postmodernizm, İslâm, Gerçeklik, Çoğulculuk, Meta Anlatılar

ORIGINAL ARTICLE URL