17. Yüzyılın İlk Yarısında Galata’da Müflislerin Tereke Kayıtları Üzerinden Analizi: Guremâ Usulü ve Borçlanma Dinamikleri

Authors : Gökhan Gelegen

Pages : 247-258

Doi:10.47138/jeaa.1819017

View : 43 | Download : 66

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Finans kaynaklarının ve insan davranışlarının değişmesiyle birlikte, borçlanma ilk bakışta her ne kadar bugüne ait bir kavram gibi görünse de sanayi öncesi döneme ait araştırmalar kişisel borçlanmanın endüstri öncesi dönemde dahi oldukça yaygın olduğunu ortaya koymaktadır. Bu anlamda borçluluk dinamikleri Batıda endüstrileşmeye giden yolun olası bir açıklayıcısı olarak sıklıkla incelenmiştir. Aşırı borçlanma ise ekonomik krizin göstergesi ya da yatırımlar için sermaye bağlamında tartışılmıştır. Bu çalışmanın da ana sorunsalı ilgili dönemde son derece aktif bir ticarete konu olan Galata bölgesinde terekesi iflas edenlerin yaygınlığı ve borçlanma motivasyonlarıdır. Şer’iyye sicilleri içerisinde bulunan miras envanterleri kişinin hayatı boyunca edindiği malvarlığının donuk bir görüntüsünü sunsa da ilgili kayıtlarda bulunan borç – alacak bilgileri kişinin hayattayken kurduğu parasal ilişkileri anlamamıza olanak tanır. Bu bilgiler sayesinde kişinin borçlanma büyüklüğü, sebepleri ve daha genel anlamda sahip olduğu varlıklarla borçlanma dinamiği arasındaki dengeyi anlamak mümkün olur. Nitekim miras dökümleri içerisinde yer alan ve varlıkları borçlarını ödemeye yetmeyecek şekilde ölen, terekesi iflas edenler bu çalışmanın kaynağını oluşturmaktadır. Bulgular her ne kadar sosyal bunalım ve ekonomik kriz ile karakterize edilse de bu dönemde “negatif servet” ile ölmenin yaygın olmadığını, büyük ölçekli ticari borçlanmadan ziyade daha küçük miktarda ancak daha çok kişiye, gündelik yaşamın getirdiği zorlukları aşma amacıyla borçlanıldığını göstermektedir.
Keywords : Tereke, Borçluluk, İflas, Guremâ

ORIGINAL ARTICLE URL