Felsefe, Kelam ve Tasavvuf Disiplinleri Arasında “Sünnetullah” Anlayışı

Authors : Durdane Zeynep Tekmen

Pages : 72-93

View : 64 | Download : 75

Publication Date : 2024-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Temelde bir nedensellik problemi olan sünnetullah, dini düşüncede ekollerin ilke ve teorilerine göre anlam kazanmaktadır. Bu kapsamda çalışmamızda Felsefe, Hariciye, Mutezile, Ehlisünnet ve Tasavvuf geleneklerine göre sünnetullahın nasıl bir anlama sahip olduğu ele alınmıştır. Öte taraftan sünnetullah meselesi kendi içerisinde bölümlere ayrılmaktadır. Genel itibariyle bu bölümleri üç madde de toplayabiliriz. Buna binaen yazımız -giriş ve sonuç kısımları hariç- üç bölüme ayrılmıştır. Birinci bölümde Tanrı ve âlem arasında sünnetullah ilişkisi, ikinci bölümde âlemdeki varlıklar arasındaki sünnetullah ve üçüncü bölümde insan fiilleri ve ahlaki davranışlarda sünnetullah konusu ele alınmıştır. Her üç bölümde yukarıda zikrettiğimiz ekollerin görüş ve dayanaklarına ayrı ayrı yer verilmiştir. Neticede sünnetullah anlayışının nasıl bir değişim ve dönüşüme uğradığı ortaya konulmuştur. Bu kapsamda sünnetullahı nedensellik bağlamında yorumlayanlar ile âdet kapsamında yorumlayanlar arasında bir çatışma olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan adı geçen ekoller arasında sünnetullah tartışmasını teoriden pratiğe döken ya da vakıaya (sahaya) taşıyanların tasavvuf ehli oldukları görülmüştür. Bu doğrultuda diğer ekoller ise ekseriyetle Tanrı ve âlem ve varlıklar arasındaki ilişkiler üzerinden nedenselliği ele almış ve sünnetullah kavramıyla ilişkilendirmişlerdir.
Keywords : Sünnetullah, Nedensellik, Âdet, Vesîlecilik

ORIGINAL ARTICLE URL