Erken Modern Dönem Osmanlı İstanbul’unda Vakıf Gayrimenkullerin (Müsakkafât) Kiralanmasında Emsal Ücret

Authors : Nazan Lila, Hamdi Çilingir

Pages : 111-125

Doi:10.29288/ilted.1701406

View : 183 | Download : 171

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, 16 –18. yüzyıllar arasını kapsayan erken modern dönemde Osmanlı İstanbul’unda bulunan çatılı vakıf gayrimenkullerdeki (müsakkafât) emsal ücret uygulamasını ele almaktadır. İslam hukukunda vakıf mülklerin emsal ücretten daha düşük bir bedel karşılığında kiraya verilemeyeceği yönündeki kaideye rağmen, Osmanlı pratiğinde bu kurala ne ölçüde riayet edildiği tartışmalıdır. Çalışmada hem teorik hem de pratik düzlemde emsal ücret meselesi incelenmiştir. Teorik analiz kısmında Osmanlı şeyhülislam ve müftîlerine ait fetvalar değerlendirilmiş, meselenin uygulamaya dönük kısımda ise İstanbul Kadı Sicilleri’nden elde edilen mahkeme kayıtları ışığında konu ele alınmıştır. Çalışma neticesinde, erken modern dönem Osmanlı İstanbul’nda çatılı bina (müsakkafât) türünden vakıf gayrimenkullere ödenecek kira ücretinin emsal ücretin altına düşmemesi gerektiğine dair genel bir uzlaşı olmasına rağmen, birtakım ekonomik ve sosyal nedenlerle uygulamada bu kaidenin her zaman korunamadığı anlaşılmıştır. Ayrıca vakıf gayrimenkullere ödenen fiili ücretin, emsal ücretin altına düşmesi ile ilgili örneklerin tamamında muaccele ve müecceleli kiralama yönteminin uygulandığı tespit edilmiştir.
Keywords : İktisat Tarihi, Osmanlı, Vakıf, İslam Hukuku, Emsal Ücret

ORIGINAL ARTICLE URL