SAĞLIK İNANÇ MODELİ TEMELLİ GİRİŞİMLERİN KADINLARIN PAP SMEAR TESTİ YAPTIRMALARINA ETKİSİ

Authors : Özden Erdem, Saime Erol, Ayşenur Arılık, Leyla Kamışlı
Pages : 208-220
View : 77 | Download : 99
Publication Date : 2025-09-01
Article Type : Research Paper
Abstract :Serviks kanserine yönelik erken tanı yöntemlerinin kullanımı kadınların sağlık inançları doğrultusundaki davranışları ilişkili görülmektedir. Amaç: Bu çalışma, Sağlık İnanç Modeli temelli girişimlerin kadınların Pap smear testi yaptırmalarına etkisini değerlendirmektedir. Yöntem: Deneysel tasarım ile Aralık 2019 - Mayıs 2020 tarihleri arasında yürütülen araştırmanın örneklemini, 21- 65 yaş arası 18 deney ve 18 kontrol toplam 36 kadın oluşturmaktadır. Veriler; sosyo-demografik özellikleri tanılama formu, Serviks Kanseri Risk Faktörleri Değerlendirme Formu, Serviks Kanseri ve Pap Smear Testi Bilgi Soruları, Rahim Ağzı Kanseri ve Pap Smear Testi Sağlık İnanç Modeli Ölçeği ile toplanmaktadır. Sağlık İnanç Modeli temelli girişimler, yüz yüze eğitim, whatsapp aracılığı ile haftada iki kez hatırlatıcı mesaj, video ve görseller gönderilerek beş hafta devam etmektedir. Girişim bittikten üç ay sonra son test verileri toplanmaktadır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, ki-kare ve Mann-Whitney U testi kullanılmaktadır. Bulgular: Girişim sonrasında deney ve kontrol grupları arasında Sağlık İnanç Modeli Ölçeğinin ciddiyet, yarar ve engel alt boyut puanları açısından deney grubu lehine anlamlı fark gözlenmektedir. Son testte pap smear testi yaptırma oranının gelişmiş ülkelerdeki seviyenin üzerine çıkarak deney grubunda %65,2, kontrol grubunda %34,8 olduğu görülmektedir (p<0.05). Sonuç olarak Sağlık İnanç Modeli temelli yüzyüze ve uzaktan girişimlerin serviks kanseri ciddiyet algısı ve Pap smear testi yarar algısı inanışlarını arttırmaktadır. Girişimler aynı zamanda Pap smear testi yaptırmadaki engelleri azaltmakta ve test yaptırma oranlarını arttırmaktadır.
Keywords : Davranış Değiştirme, Erken Tanı, Serviks Kanseri, Tarama, Sağlık eğitimi, İletişim, Kadın, Farkındalık, Tutum

ORIGINAL ARTICLE URL