Eleştirel Jeopolitik Perspektiften Çin’in Değişen Arktik Politikası

Authors : Ayşe Gülsüm Çalık

Pages : 306-319

Doi:10.20990/kilisiibfakademik.1639944

View : 53 | Download : 54

Publication Date : 2025-05-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Öz Amaç: İklim değişikliğinden en çok etkilenen bölge olan Arktik, bölgede yer alan devletlerin dışında diğer devletlerin de dikkatini çekmektedir. Özellikle sahip olduğu yer altı kaynakları ve geleneksel deniz yollarının en önemli alternatifleri olarak kabul edilen deniz yollarıyla küresel çaptaki etkisi her geçen yıl artmaktadır. Bununla paralel olarak dünyanın en büyük sanayi gücü olarak Çin de dış politikasında Arktik’e verdiği önemi her yıl arttırmaktadır. Çalışmada Çin’in Arktik politikasının tarihsel kökenleri ve bölge devletlerinden Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya ile olan ilişkilerinin analizi yapılmaktadır. Tasarım/Yöntem: Çalışma Çin’in Arktik Bölgesi dış politikasını eleştirel jeopolitik perspektifinden ve söylem analizi metoduyla incelemiştir. İlk dönemlerinde Arktik “tüm dünya insanlarının ortak alanı” anlayışını savunan Çin’in “yakın Arktik ülkesi” anlayışına dönüşümü analiz edilmektedir. Bulgular: Çin’in Arktik politikasının eleştirel jeopolitik bakış açısıyla incelenmesi sonucunda 2013 ve 2018 yıllarında dış politikada kırılmalar olduğuna ulaşılmıştır. Buna göre 2013 yılına kadar Çin’i Arktik’in sahip olduklarından tüm dünya insanlarının hakkı olduğuna dayalı söylemi varken 2013 yılında ilk defa Arktik Konseyi gözlemci üye statüsünü kazanması ile birlikte kıyısı olan devletlerle birlikte yönetme imkanını arzuladığını belirtmeye başlamıştır. İkinci kırılma noktası olan 2018 yılında hem Arktik dış politika belgesini ilk kez ilan etmesi hem de nükleer buzkıran filosu oluşturma idealini açıklaması bölgenin iddialı ve aktif aktörlerinden biri olmak istediğini göstermektedir. Sınırlılıklar: Çalışmanın kapsamı gereği Çin’in ABD ve Rusya haricindeki bölge devletleri ile ikili ilişkilerinin daha detaylı ele alınamaması temel sınırlılığı oluşturmaktadır. Özgünlük/Değer: Arktik Bölgesi ile ilgili yapılan çalışmaların sayısındaki artışa rağmen Çin dış politikasında bölgenin öneminin sınırlı sayıda ele aldığı görülmüştür. Bu bağlamda yapılan çalışma Çin’in Arktik politikasının eleştirel jeopolitik bakış açısıyla detaylı bir analizini sunmayı amaçlamasıyla özgün bir değer oluşturmaktadır.
Keywords : Arktik Bölgesi, Çin, Eleştirel Jeopolitik, Enerji, Deniz Yolları

ORIGINAL ARTICLE URL