Borsa İstanbul'da XU100 Endeksi Volatilitesinin Belirleyicileri: Likidite, Döviz Kuru ve Yatırımcı Dinamikleri

Authors : Esra Kır Gümüş, Aynur Süsay Alkan

Pages : 503-518

Doi:10.20990/kilisiibfakademik.1728051

View : 133 | Download : 161

Publication Date : 2025-12-09

Article Type : Research Paper

Abstract :Amaç: Çalışma, Türkiye finansal piyasalarında hisse senedi volatilitesini etkileyen temel belirleyicileri analiz etmeyi amaçlamaktadır. Ocak 2015 – Aralık 2024 dönemine ait aylık veriler kullanılarak yatırımcı türleri, piyasa likiditesi, VIX endeksi, döviz kuru ve enflasyon değişkenlerinin XU100 endeksi volatilitesi üzerindeki etkileri incelenmiştir. Tasarım/Yöntem: XU100 endeksi volatilitesinin belirleyicileri ile uzun dönemli ilişkilerin varlığını test etmek amacıyla Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif (ARDL) Sınır Testi yöntemi uygulanmıştır. Modelde bağımlı değişken olarak XU100 endeksinin volatilitesi kullanılmıştır. Bağımsız değişkenler ise Amihud (2002) likidite azlığı ölçütü, USD/TL kuru, tüketici fiyat endeksi, VIX endeksi ile yerli ve yabancı yatırımcıların portföy değerlerinden oluşmaktadır. Bulgular: Bulgular, XU100 endeksi volatilitesi ile modelde yer alan bağımsız değişkenler arasında uzun dönemli bir eşbütünleşme ilişkisinin bulunduğunu ortaya koymaktadır. Uzun dönem analiz sonuçlarına göre, yabancı yatırımcıların portföy değerleri volatilite üzerinde negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etki yaratmaktadır. Buna karşılık, döviz kurundaki artışlar ve piyasa likiditesindeki azalma volatiliteyi pozitif ve anlamlı şekilde etkilemektedir. Sınırlılıklar: Analiz yalnızca XU100 endeksi üzerinden gerçekleştirilmiş olup sektörel bazda farklılıklar dikkate alınmamıştır. Özgünlük/Değer: Bu çalışma, Türkiye piyasasında volatilitenin yatırımcı türleri, piyasa likiditesi, VIX endeksi ve makroekonomik değişkenlerle birlikte değerlendirilmesine odaklanarak literatüre ampirik katkı sunmaktadır. Yabancı yatırımcıların ve likiditenin volatilite üzerindeki etkisine ilişkin elde edilen bulgular, gelişmekte olan ülkelerde finansal istikrarı önceleyen politika yapıcılar için yol gösterici niteliktedir.
Keywords : Volatilite, ARDL Sınır Testi, Yatırımcı Yapısı, , Piyasa Likiditesi, Döviz Kuru

ORIGINAL ARTICLE URL