Dijital Emek Konusunda Yapılan Lisansüstü Çalışmaların Bibliyometrik Analizi

Authors : Damla Akar
Pages : 247-262
Doi:10.47998/ikad.1660114
View : 189 | Download : 238
Publication Date : 2025-11-24
Article Type : Review Paper
Abstract :Yeni iletişim teknolojilerinin toplumsal yaşama sağladığı kolaylıkları ele alan çalışmaların ardından son yıllarda yeni medyanın eleştirel okumasını yapan pek çok çalışma ortaya çıkmıştır. Kullanıcıların sosyal medyadaki emeklerini ve kullanıcı verilerinin büyük şirketlerle paylaşılması konusunu gündeme getiren dijital emek kavramı da araştırılması gereken önemli bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışma, dijital emek konusunda yazılan lisansüstü tezlerin birtakım özelliklerini ortaya koyarak çalışmaların nasıl bir dağılım gösterdiğini belirlemeyi ve kapsamlı bir inceleme sunmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Tez Merkezi üzerinde başlığında “dijital emek” kavramının yer aldığı ilki 2017 yılında yazılmış toplam 16 tez bibliyometrik analize tabi tutulmuştur. Tezler yazıldıkları yıllar, tez türleri, danışman ünvanları, üniversite, enstitü ve anabilim dalları, anahtar kelimeler, araştırma yöntemleri, veri toplama teknikleri ve ele aldıkları konular olarak çeşitli kategorilerde incelenmiştir. Elde edilen bulgular dijital emek konusunda yapılan tezlerin ağırlıklı olarak yüksek lisans seviyesinde üretildiğini, en fazla Marmara Üniversitesi’nde yazıldığını, çoğunlukla iletişim alanında çalışıldığını ortaya koymuştur. Tezlerin büyük çoğunluğunda nitel araştırma yöntemi tercih edilmiş, literatür taraması öne çıkan veri toplama tekniği olmuştur. Bunun yanı sıra tezlerin kavramı; dijital emek ve sömürü ilişkisi, platform ekonomisi, medya ve habercilik, yabancılaşma, kültürel alanlar ve çocuk emeği gibi farklı tematik kategoriler altında ele aldıkları belirlenmiştir. Bu yönüyle çalışma, Türkiye’de dijital emek literatürünün hangi temalar ve teorik yaklaşımlar etrafında şekillendiğini ortaya koyarak alana katkı sunmaktadır.
Keywords : Dijital Emek, Sosyal Medya, Kullanıcı, Lisansüstü Tezler, Bibliyometrik Analiz.

ORIGINAL ARTICLE URL