DWORKİN’İN HUKUK KURAMININ GADAMERCİ KÖKENLERİ BİR ANAYASA MAHKEMESİ KARARININ HERMENÖTİK ELEŞTİRİSİ

Authors : Rabia Sağlam, Rıdvan Türk

Pages : 194-206

Doi:10.21492/inuhfd.1677706

View : 87 | Download : 73

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Makale, Ronald Dworkin’in hukuk kuramını Hans Georg Gadamer’in ‘felsefi hermenötiği’ odağında inceliyor. Hermenötik kökenler Dworkin’in kuramının doğru bir şekilde anlaşılması için önemlidir. Bu çerçevede makalenin amacı, Gadamer’in felsefi hermenötiğinin Dworkin’in hukuk kuramına ve yorum pratiğine etkisini incelemek ve sözkonusu teorik tartışmanın pratik sonuçlarını örnek bir mahkeme kararı ışığında irdelemektir. Gadamer hermenötiğine göre anlam, dilin, tarihin ve geleneğin etkisi altına ortaya çıkar. Yorumda, yorumcunun geleneğin etkisi altında gelişen tarihsel ufku ile metnin kendi ufku kaynaşır. Dolayısıyla yorum, metinde saklı anlamın keşfinin ötesinde, yorumcu ile metin arasındaki bir diyaloğu içerir. Gadamer’in etkisiyle Dworkin, hukuku gelişen bir hermenötik faaliyet olarak kavrar ve hukuk kuramını topluluğun hukuk pratiğinin “kurucu” yorumu olarak yeniden yapılandırır. Hukuku hermenötik bir faaliyet olarak kurmak, yaratıcı yargıç sorunu ve hukuk-ahlak ilişkisi gibi hukukbilimin önemli çağdaş sorunlarını yeniden formüle etme, bu sorunlara hermenötik yorum çerçevesinden bakarak çözüm önerme imkânı sağlar. Çalışmada, teorik açıklamaların ardından hermenötik bileşenlerin hukuki muhakemeye nasıl yansıtılabileceğini göstermesi açısından Anayasa Mahkemesinin bir kararı irdelenmektedir. Karar incelemesinin odağı, Anayasa Mahkemesinin kararının Dworkin’in “kurucu yorum” pratiğine ve Gadamer’in “ufukları kaynaştıran” hermenötik yaklaşımına uygun olup olmadığıdır. Varılan sonuç, Anayasa Mahkemesinin çoğunluk kararının, her ne kadar hermenötik muhakemenin unsurlarını içeriyor gözükse de nihayetinde yasa koyucu otoritenin niyetini ve hukuki metnin dogmatik anlamını yineliyor olduğudur. Mahkeme, bir metin olarak hukukun tarihsel anlamını toplumun çağdaş ufku ve ihtiyaçlarıyla bütünleştirebilecek yeni bir yaklaşım geliştirmemiş; sorunu, toplumsal cinsiyet eşitliğini hedefleyen ahlaki ve siyasi ilkeler temelinde ele almamıştır.
Keywords : Dworkin, Gadamer, Felsefi Hermenötik, Hermenötik Hukuki Yorum, toplumsal cinsiyet eşitliği

ORIGINAL ARTICLE URL