Yahudiliğin Tek İbadet Merkezi Kudüs müydü?

Günümüz Yahudilik anlayışı bize Süleyman Tapınağının dolayısıyla Kudüs’ün daima merkezde olduğunu, hiçbir dönemde bundan başka bir ibadet yerinin kabul edilmediğini iddia etmektedir. Fakat erken dönem Yahudi tarihine bakıldığı takdirde birden fazla ibadet mekanları ile karşılaşılmaktadır.  Yüksek yerler (İbranice bamot) adı verilen bu ibadet mekanları erken dönemlerde atalar, hakimler ve krallar da dahil olmak üzere tüm İsrailoğullarının ibadet ettikleri mekanlardır. Fakat Babil sürgünü sonrasında insanlar Kudüs’e döndüler ve buradaki tapınak etrafında kenetlenmeye başladılar. İşte bu noktada Kadim İsrail, Krallığın ikiye ayrılması, Kuzey İsrail Krallığının yıkılması, Yoşiya’nın reformu ve Babil sürgünü sonrası olarak beş aşamaya ayırdığımız bu tarihsel süreçler, ibadet yerlerinde geçirilen dönüşümü gözler önüne serecektir. Bu bağlamda iddia edildiği gibi Kudüs’ün ilk dönemlerde ibadet için bir merkeziliği söz konusu değildir.