SOSYAL TEOLOJİ BAĞLAMINDA “MEHDİLİK” ALGISINA BİR BAKIŞ: İZMİRLİ İSMAİL HAKKI VE CEMALEDDİN AFGÂNÎ KARŞILAŞTIRMASI

Mehdi, kavramsal olarak kültürler ve dinler arası ortak bir olgudur. İslam öncesi inançlarda da rahatlıkla görebildiğimiz bu inanışın özellikle buhran dönemlerinde yoğunlaştığı bir hakikattir. Cemaleddin Afgânî ve İzmirli İsmail Hakkı’nın bu çalışmada örneklem seçilmesinin nedeni ise onların çağdaş olmaları, Müslüman dünyasının tamamına yakınının ciddi sıkıntılar yaşadığı Osmanlı Devletinin son dönemlerine tekabül eden sıkıntılı günlerde farklı bölgelerde aynı zamanlarda yaşamış şahıslar olmaları ve mehdilik konusunda birbirlerine tamamen zıt fikirler sunmalarıdır. İzmirli bu meseleyi dinin bir değeri olup olmaması üzerinden değerlendirirken Afagani sosyo-politik bir hakikat olması üzerinden ele alır. Çalışmamızda bir dönemin mehdilik algısının kaynaklarını ve kabullerini bu iki âlim üzerinden ortaya koymaya çalışılmıştır. *Doç. Dr., Ç.Ü.İlahiyat Fakültesi Temel İslam Bilimleri Bölümü Kelam Anabilim Dalı, e-mail: [email protected] **Yrd. Doç. Dr., Ç.Ü.İlahiyat Fakültesi Temel İslam Bilimleri Bölümü İslam  Mezhepler Tarihi Anabilim Dalı, e-mail: [email protected]