İşyerinde Yapay Zekâya Yönelik Tutumların Psikolojik Sahiplenme Üzerindeki Etkisi

Authors : Bedirhan Elden
Pages : 123-143
Doi:10.15869/itobiad.1732495
View : 303 | Download : 684
Publication Date : 2025-10-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışma, çalışanların yapay zekâ (YZ) teknolojilerine yönelik tutumlarının, psikolojik sahiplenme düzeyleri üzerindeki etkisini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Dijitalleşme ile birlikte iş dünyasında YZ sistemlerinin hızla yaygınlaşması, yalnızca iş süreçlerini değil, aynı zamanda çalışanların psikolojik durumlarını da etkilemektedir. Özellikle beyaz yaka çalışanlar açısından, YZ\\\'nin rutin görevleri üstlenmesi ve karar alma süreçlerine entegre edilmesi, işlerine olan aidiyet duygusunda azalmaya neden olabilmektedir. Ancak, bazı durumlarda bu entegrasyon, çalışanların daha yaratıcı işlere yönelmesini sağlayarak sahiplenme duygusunu artırabilmektedir. Bu araştırmada YZ’ye yönelik tutumun, çalışanların psikolojik sahiplenme, duygusal sahiplenme ve iş temelli sahiplenme düzeyleri üzerindeki etkisi test edilmiştir. Araştırma nicel bir yaklaşımla, ilişkisel model kapsamında gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemini, Kayseri Organize Sanayi Bölgesi’nde çeşitli sektörlerde görev yapan 329 beyaz yaka çalışan oluşturmaktadır. Veriler, çevrim içi olarak yapılandırılmış bir anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Anket formu üç bölümden oluşmaktadır: demografik bilgiler, yapay zekâya yönelik tutumları ölçen ölçek ve psikolojik sahiplenme düzeyini ölçen ölçek. Yapay Zekâ Tutum Ölçeği (13 madde) ve Psikolojik Sahiplenme Ölçeği (10 madde), 5’li Likert tipi derecelendirme sistemiyle uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS programı ile analiz edilmiş; doğrulayıcı faktör analizi, korelasyon ve basit doğrusal regresyon analizleri ile hipotez testleri yapılmıştır. Her iki ölçek için Cronbach’s Alpha güvenilirlik katsayıları yüksek düzeyde bulunmuştur (α > 0.85), bu da veri toplama araçlarının iç tutarlılığını göstermektedir. Sonuçlar, YZ’ye karşı olumlu tutum geliştiren bireylerin, işlerine daha fazla sahip çıktıklarını göstermektedir. YZ tutumları, hem duygusal hem de iş temelli sahiplenme üzerinde anlamlı ve pozitif etkiler yaratmaktadır. Bu bulgular, teknolojik sistemlerin yalnızca verimlilik açısından değil, çalışan psikolojisi bağlamında da değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, insan-merkezli bir bakışla YZ entegrasyonunun çalışan bağlılığına etkisini ele alarak literatüre özgün katkılar sunmakta; yöneticilere stratejik öneriler geliştirme fırsatı tanımaktadır.
Keywords : Yapay Zeka Tutumu, Psikolojik Sahiplenme, Duygusal Sahiplenme, İş Temelli Sahiplenme, Beyaz Yaka

ORIGINAL ARTICLE URL