Diplomasiye Nebevî Merceğinden Bakmak: Hz. Muhammed’in (s.a.v.) Diplomasi Pratikleri

Authors : Recep Şehitoğlu, Hüseyin Avcı

Pages : 789-806

Doi:10.15869/itobiad.1618149

View : 125 | Download : 105

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Diplomasinin tarihi insanlığın tarihi kadar eskidir. Devletler arasında müzakere yürütme sanatı olan diplomasi, uluslararası ilişkilerin temel taşlarından biridir. Zaman içinde diplomasi, küresel gelişmelerin de bir yansıması olarak uygulama bakımından değiştiği gibi yeni başlıklarla da zenginleşmiştir. İkili diplomasi, kamu diplomasisi, çok taraflı diplomasi, ekonomi diplomasisi, dini diplomasi zaman içinde oluşan birçok diplomasi türünden bazılarıdır. İnanç temelli diplomasi olarak da adlandırılan dini diplomasi, dini argümanlarla aktörleri süreçlere dâhil eden yeni bir yaklaşımdır. Günümüzde devlet yönetimlerinde yaygın olan seküler anlayışa rağmen dini diplomasi yaklaşımında aktörler dini anlayış çerçevesinde süreçlerde rol almakta, sorunları bu çerçevede çözüme kavuşturmaya çalışmaktadırlar. İslam peygamberinin uygulamaları dini diplomasi çerçevesinde değerlendirilebilir. Hz. Peygamberin diplomatik çerçevede veya herhangi bir konuda attığı hemen hemen tüm adımlar, konuşmaları, yapıp ettikleri tamamen dini amaçlıdır, inancını yayma, Allah’ın emrini yerine getirme ve peygamberlik vazifesini ifa etmek içindir. Bu yaklaşımla diplomasi çerçevesindeki tüm faaliyetleri de en temelde ve nihai kertede inanç temellidir. İslam peygamberinin hayatı ve peygamberlik sıfatları, diplomasi çerçevesinde incelendiğinde daha çok “dini diplomasi” başlığı altında ele alınan önemli uygulamaları ihtiva etmektedir. Fakat Hz. Peygamberin tüm sözlü veya fiili eylemleri inancı gereği yaptığı dikkate alındığında Hz. Peygamberin diplomasi alanında mühür vb. uygulamalarını da kapsayacak şekilde genel olarak diplomasi pratikleri şeklinde ele almak da mümkündür. Ayrıca Hz. Peygamber’in Medine dönemindeki çalışmalarının dört alanda diplomasiye örneklik teşkil eden pratikler olduğu müşahede edilmektedir. Bunlar: a) İslam’a davet etmek üzere hükümdarlara, topluluklara gönderdiği mektuplar, b) hükümdarlara-topluluklara elçi göndermesi, c) kendisine gelen elçi ve heyetleri kabul etmesi ve d) hediyeleşmesi şeklinde ifade edilmektedir. Hz. Peygamberin uygulamaları ve sıfatları ile diplomasi kapsamındaki pratikleri analiz edildiğinde paralellik görülmektedir. Bu nedenlerle bu makalede, Hz. Peygamberin öncelikle dört alandaki diplomasi alanına örnek pratikleri incelenmiş ve kısmen Batı’nın bu alandaki felsefesiyle karşılaştırma yapılmıştır. Çalışmanın amacı Peygamberlerin 5 sıfatı ile diplomasi pratikleri ilişkisini analiz etmek ve günümüzde genişleyen, artan siyasi anlaşmazlık yaşayan ve sıcak çatışma bölgelerindeki aktörler için Hz. Muhammed’in (s.a.v.) diplomasi alanındaki pratiklerini alternatif çözüm örnekleri olarak sunmaktır.
Keywords : Diplomasi, Kamu Diplomasisi, Dini Diplomasi, Hz. Muhammed’in (s.a.v.) Diplomasi Pratikleri, Uluslararası İlişkiler.

ORIGINAL ARTICLE URL