Davranışsal Finans Bağlamında Bireylerin Finansal Kararları Üzerine Bir İnceleme

Authors : Aysel Kavlakoğlu, Tolga Ulusoy

Pages : 2752-2775

Doi:10.15869/itobiad.1705246

View : 106 | Download : 224

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, bireylerin yatırım kararlarını etkileyen davranışsal eğilimleri incelemek te ve geleneksel finans teorilerinin varsaydığı rasyonel yatırımcı modeline eleştirel bir perspektifle yaklaşmaktadır. Davranışsal finans, bireylerin karar alma süreçlerinde duygusal ve bilişsel önyargıların önemli rol oynadığını öne sürer. Bu çerçevede çalışmada sürü psikolojisi (herd behavior), çerçeveleme etkisi (framing effect), aşırı güven (overconfidence), riskten kaçınma (loss aversion), aşinalık (familiarity) ve mental muhasebe (mental accounting) gibi yaygın davranışsal önyargılar ele alınmıştır. Araştırmanın ampirik bölümünde, bireysel yatırımcıların yatırım kararlarında bu önyargıların etkisini belirlemek amacıyla, finansal alanda yatırımda bulunmuş olan 374 kişiden oluşan anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler betimleyici istatistiklerin yanı sıra faktör analiziyle önyargı kümeleri altında gruplandırılmış; t-testi ve ANOVA analizleriyle demografik değişkenlerin davranışsal eğilimlere etkisi incelenmiş; korelasyon analizi ile değişkenler arası ilişkiler ortaya konmuştur. Analiz sonuçları, bireysel yatırımcıların finansal karar alma süreçlerinde tam anlamıyla rasyonel davranmadıklarını ve kararlarının büyük ölçüde psikolojik ve sosyal etkenlerden etkilendiğini göstermektedir. Özellikle piyasa dalgalanmalarında sürü psikolojisinin, aşırı güvenin ve aşinalık önyargısının yatırım kararlarını yönlendirdiği, aynı zamanda yatırımcıların kazanç ve kayıpları farklı çerçevelerde değerlendirdiği gözlemlenmiştir. Bu bulgular, yalnızca bireysel yatırımcılar açısından değil, kurumsal şirket ve firmalar, finansal danışmanlık hizmetleri, yatırım eğitimi ve piyasa düzenlemeleri bakımından da önemli sonuçlar doğurmaktadır. Yatırımcıların daha sağlıklı ve bilinçli kararlar alabilmeleri için davranışsal finansın sunduğu psikolojik farkındalıklardan yararlanılması gerektiği ortaya çıkarılmıştır. Sonuç olarak bu çalışma, bireysel yatırımcıların rasyonellikten ne ölçüde sapma gösterdiğini ortaya koymakta ve davranışsal önyargıların finansal karar süreçlerindeki belirleyici etkisini ampirik verilerle desteklemektedir. Davranışsal finansın teorik çerçevesiyle elde edilen bu bulgular, yatırım davranışlarının rasyonellikten hariç olarak çok boyutlu yapısını anlamak ve daha etkili yatırım stratejileri geliştirmek açısından önemli katkılar sunmaktadır.
Keywords : Davranışsal Finans, Finansal Kararlar, Bireysel Yatırımcı, Önyargılar, Psikoloji

ORIGINAL ARTICLE URL