Sanal Ofislerde Sosyal Mübadele ve Uzaktan Çalışmanın Çalışanlar Üzerindeki Etkileri

Authors : Adem Pala, Başak Çiftçioğlu
Pages : 2831-2860
Doi:10.15869/itobiad.1740347
View : 63 | Download : 135
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Dijital dönüşüm ile uzaktan çalışma, yalnızca bir esneklik politikası olmaktan çıkarak örgütlerde güven, aidiyet, iş birliği, iletişim ve sosyal ilişkilerin biçimini köklü biçimde değiştiren kalıcı bir çalışma modeline evrilmiştir. Pandemi sonrası fiziksel sınırların azalması, çalışanların örgütleriyle kurdukları psikolojik bağları ve sosyal etkileşim biçimlerini yeniden şekillendirmiştir. Bu çalışma, Sosyal Mübadele Kuramı çerçevesinde sanal ofis çalışanlarının sosyal mübadele deneyimlerinin psikolojik güven, motivasyon, aidiyet ve performansa etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada; karşılıklılık, örgütsel destek ve psikolojik sözleşme kavramları ekseninde, dijital etkileşimlerin sosyal alışverişi nasıl dönüştürdüğü ve adalet algısının motivasyonla ilişkisi sorgulanmıştır. Nitel araştırmada, 2019–2025 arasında X platformunda uzaktan çalışmaya ilişkin paylaşımlar içerik analiziyle incelenmiş; Gioia metodolojisiyle birinci düzey ifadelerden ikinci düzey temalara ve üst boyutlara uzanan bir veri yapısı kurulmuştur. Bulgular, dijital gözetim, yalnızlık ve görünmezlik hissine rağmen örgütsel destek, lider ilgisi, açık iletişim ve adalet algısının çalışanların motivasyonunu, örgütsel bağlılığını ve psikolojik dayanıklılığını güçlendirdiğini göstermektedir. Ayrıca sosyal mübadele mekanizmalarının fiziksel ortamlardan bağımsız biçimde dijital bağlamda da sürdüğü, ancak güven ve aidiyet duygusunun sanal ortamlarda daha kırılgan hale geldiği belirlenmiştir. Bu çalışma, örgüt psikolojisi literatürüne, sosyal mübadele ilişkilerini psikolojik güven, dijital aidiyet, örgütsel destek ve lider-üye etkileşimi kavramlarıyla ilişkilendirerek özgün bir kuramsal katkı sunmaktadır. Bununla birlikte, yöneticilere dijital empati geliştirme, güven temelli liderlik uygulamaları oluşturma, çıktı odaklı performans sistemleri kurma, dijital iletişimde şeffaflığı artırma ve çalışanların iyi oluşunu destekleyen örgüt iklimleri inşa etme konusunda pratik öneriler getirmektedir. Ayrıca gelecekte yapılacak araştırmalara kültürel farklılıklar, dijital stres, psikolojik sözleşme ihlalleri, liderlik tarzları ve hibrit çalışma modelleri bağlamında yeni yönelimler önermekte; bu yönüyle “uzaktan çalışma psikolojisi” alanına disiplinler arası bir katkı sağlamaktadır.
Keywords : Uzaktan Çalışma, Sosyal Mübadele Kuramı, Dijital Gözetim, İşgören Psikolojisi, Örgütsel Davranış

ORIGINAL ARTICLE URL