II. Meşrutiyet’in İlk Yıllarında Aile Tartışmaları: Osman Fahri ve Ahmed Şevki’nin Aile Hakkındaki Görüşleri

Authors : Hayrettin Pulat

Pages : 2453-2473

Doi:10.15869/itobiad.1753770

View : 97 | Download : 138

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Aile, sadece günümüzde değil antik çağlardan beri bütün siyasal oluşumların üzerinde tartıştığı, konuştuğu, birtakım planlamalar yaptığı, hukukî bazı düzenlemeleri yürürlüğe koyduğu olgudur. Bu çalışmada da, II. Meşrutiyet’in ilk yıllarında aile kurumunu ele alan iki yazarın görüşleri ekseninde son dönem Osmanlısında aile hakkındaki tartışmaların cüzi bir kısmının incelenmesi amaçlanmıştır. Ele alınan yazarlardan Osman Fahri Bey, ideal bir Osmanlı ailesinin nasıl olması gerektiği hususunda Arkadaş mecmuasında bir yazı dizisi kaleme almıştır. Yazar, burada aile kurumunun toplumun bekası ve milli varlığın devamı için elzem olduğu savından hareketle aile içerisindeki otorite ilişkileri, ebeveynin çocuklar üzerindeki tesiri, nüfus için evliliklerin gerekliliği, ideal ve mutlu aile için ne zaman evlenilmesi gerektiği gibi hususlar üzerinde durarak toplumu aydınlatıcı bir misyon üstlenmiştir. Buna karşın Beyanü’l-Hak gazetesinde Konyalı Ahmed Şevki’nin kaleme aldığı yazı dizisinde ise Avrupaî/modern aile karşıtı, etnosentrik medeniyetçi bir tavır takınılmış ve modern ailenin Müslüman Osmanlı toplumunda yerinin olmadığı ısrarla savunulmuştur. Her iki yazar da bir şekilde geleneksel ve ataerkil aile yapısının savunusunu yapmışlardır. İki yazar arasındaki temel fark ise biri (Osman Fahri) ideal, mutlu ve huzurlu bir aile profili çizerken, diğeri (Ahmed Şevki) ise modern aile karşıtı bir söylem geliştirerek İslamî kural ve kaideleri esas alan bir aile tipi tasavvur etmiş ve okuyucusunu bilgilendirme gayreti içerisinde olmuştur.
Keywords : Osmanlı Devleti, Aile, Modernleşme, Geleneksel, II. Meşrutiyet, İslam.

ORIGINAL ARTICLE URL