Şeyh Muhammed Kerbelâyi’ye Ait İki Farsça Gazelin Tahlil ve Tetkiki

Authors : Nezahat Başçı, Mitat Çekici

Pages : 319-358

Doi:10.33201/iranian.1667827

View : 154 | Download : 305

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Şeyh Muhammed Kerbelâyi, 19. yy. 20. yy.’da Nakşî-Halidîliğin önemli merkezlerinden Aktepe tekke ve medresesinde yetişen sûfî bir şairdir. Dedesi ve babasının izinden giderek eğitimini bu medresede tamamlayan şair, birçok öğrenci de yetiştirmiştir. Zamanla bir ekole dönüşmüş olan mezkûr tekke ve medresenin 1925 olaylarından sonra kapatılmasıyla sürgüne gönderilen Kerbelâyi bu tarihten sonra irşad ve eğitim faaliyetlerine devam edememiştir. Sürgünden döndükten sonra Aktepe’ye yakın Tavşantepe köyündeki tek gözlü bir odada inzivaya çekilerek son yıllarını tefekküre ve şiire adamış şairin dört dildeki şiirleri arasında on iki Farsça şiiri vardır. Genellikle kaside ve gazel tarzı şiirler kaleme alan şairin söz konusu bu Farsça şiirleri muhteva, form ve orjinal mazmûnlar bakımından dikkat çekicidir. Farsça şiirlerindeki lirik ve mistik aşk, özellikle çok dilli Irakî ekol şairlerinin şiir tarzını andırır. Ancak şiirlerinde yer alan derin manalar ve girift betimlemeler Sebk-i Hindî şairlerini çağrıştırmaktadır ve bu durum ise şairin Fars edebiyat ve şiiri alanındaki derin bilgi birikimini yansıtmaktadır. Bu çalışmada Farsça lirik ve tasavvufî şiir kavramlarını ustaca kullanarak yeni mazmûnlar oluşturan Kerbelâyi’nin Farsça iki gazelinin tahlil ve tetkiki, interdisipliner bir yaklaşımla ve klasik Fars edebiyatındaki şiir örnekleriyle karşılaştırarak incelenmiştir. Böylelikle Farsça konuşulan bir coğrafyadan olmamasına rağmen başarılı Farsça şiirler yazmış bir 20. yüzyıl şairinin Farsça şiir poetikası ortaya konmuştur.
Keywords : Fars edebiyatı, Kerbelâyi, gazel, tahlil, tetkik

ORIGINAL ARTICLE URL