TÜRKİSTAN’DA RUS KOLONYAL POLİTİKALARININ TARİHSEL GELİŞİMİ

Authors : Mehtap Özbey, Gulhan Karabacak

Pages : 48-75

View : 114 | Download : 113

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Öz:Rusya’nın Türkistan üzerindeki hâkimiyet süreci, bölgenin toplumsal, kültürel ve ekonomik yapısında köklü değişimlere neden olmuştur. 16. yüzyılda Kazan ve Astarhan’ın işgaliyle başlayan Rus ilerleyişi, 19. yüzyılın sonlarına gelindiğinde Türkistan’ın tamamen kontrol altına alınmasıyla sonuçlanmıştır. Bu dönemde uygulanan idarî ve eğitim politikaları, bölgenin geleneksel yapısını dönüştürmüş; dinî kurumlar etkisizleştirilmiş, Rus dili ve kültürü eğitim sisteminde belirleyici hâle gelmiştir. Böylece Türkistan, ekonomik sömürüyle birlikte kültürel ve toplumsal dönüşümün yoğun olarak yaşandığı bir bölgeye dönüşmüştür. 1917 Bolşevik Devrimi sonrasında kurulan Sovyet rejimi, ideolojik açıdan farklı bir görünüm arz etse de uygulamada Çarlık döneminin merkeziyetçi ve baskıcı yapısını sürdürmüştür. Komünizm ideolojisi, toplumsal eşitlik ve kalkınma vaatlerine rağmen, Türkistan halkları üzerinde ekonomik sömürü, kültürel asimilasyon ve zorunlu göç politikalarıyla derin izler bırakmıştır. Ancak bu baskı dönemi, aynı zamanda ulusal bilinç ve özgürlük taleplerinin güçlenmesine de zemin hazırlamıştır. Nihayetinde, 1991’de Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla Türkistan Türkleri bağımsızlıklarını kazanmış ve yeni bir döneme adım atmışlardır. Bu çalışmada, Rusya’nın Türkistan’daki hâkimiyet politikaları tarihsel gelişimi içinde ele alınmakta; idarî, toplumsal ve kültürel dönüşüm dinamikleri bütüncül bir çerçevede değerlendirilmektedir.
Keywords : Türkistan, Çarlık Rusya, Sovyetler Birliği

ORIGINAL ARTICLE URL