Hanefîler’in Mukaddime Temelli Hadis Usulü Literatürüne Katkısı

Authors : Zübeyde ÖZBEN

Pages : 1-31

Doi:10.26570/isad.327028

View : 37 | Download : 13

Publication Date : 2016-12-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Şâfiî muhaddis İbnü’s-Salâh’ın Mukaddime’si ve bu eser esas alınarak telif edilen İbn Hacer el-Askalânî’nin Nuhbetü’l-fiker ve Nüzhetü’n-nazar’ı ile Irâkī’nin Elfiyye’si hadis usulü literatürünün en temel metinlerini oluşturmaktadır. Bu metinler Hanefîler tarafından da medreselerde ders kitabı olarak kullanılmıştır. Hadis usulü tedrisatındaki bu işlevleri sebebiyle Hanefî âlimleri mezkûr eserleri esas alan ihtisar, manzume, şerh, hâşiye ve ta‘lik gibi çeşitli türlerde çalışmalar kaleme almıştır. Fakat Mukaddime temelli eserlerden üzerinde en çok ilmî mesaî sarfedilen İbn Hacer’in Nuhbetü’l-fiker’i ve Nüzhetü’n-nazar’ı olmuştur. Hanefîler tarafından doğrudan Mukaddime’yi esas alan iki adet çalışma yapılmışken, Nuhbetü’lfiker ve Nüzhetü’n-nazar üzerine yirmi dört, Elfiyye üzerine ise beş adet çalışma kaleme alınmıştır. Her ne kadar hadis usulü literatürünün oluşumunda Şâfiî âlimlerinin belirgin bir etkisi olsa da Mukaddime temelli literatür çerçevesinde tespit edilen otuz bir adet çalışma ile Hanefî âlimleri de bu alana önemli bir katkı yapmışlardır. Ancak hâlihazırda bu çalışmalardan sadece on beşi neşredilmiştir. Hanefîler, Şâfiî ulemâsı tarafından telif edilmiş bu usul metinlerini esas almış olsalar da mürsel hadis meselesinde gözlendiği üzere ihtilâflı konularda genellikle kendi mezhep anlayışlarını ihmal etmemişlerdir. Zira mürsel hadisin delil oluşu konusunda özellikle şerh türü eserlerde Hanefî fıkıh usulündeki anlayışa paralel bir tutum sergilendiği görülmektedir. Hanefî şârihleri, mürseli zayıf hadis kategorisinde değerlendiren Şâfiî müelliflerinin görüşüne katılmamış ve mürsel hadisi hüccet kabul eden kendi mezheplerinin anlayışını delillendirmeye çalışmışlardır.
Keywords : Hanefî, hadis metodolojisi, İbnüs Salâh, el Mukaddime, mürsel hadis

ORIGINAL ARTICLE URL