تحقيق "مَعاقِد الطِّراف في أول تفسير سورة الفتح من الكشّاف" لشيخ الإسلام أبي السعود أفَنْدِي

Authors : Harun BEKİROĞLU

Pages : 107-148

Doi:10.26570/isad.571907

View : 58 | Download : 11

Publication Date : 2019-07-10

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma Osmanlı ulemâsından Ebüssuûd Efendi’nin Zemahşerî’nin Fetih sûresinin ilk âyetleri hakkındaki görüşleri üzerine kaleme aldığı risâlenin tahkikli neşrinden oluşmaktadır. Risâle, Ebüssuûd’un el-Keşşâf tefsirinin farklı sûreleri üzerine yazdığı ve pek çoğu yazma olarak bulunan hâşiyelerinden biridir. Ebüssuûd, Kanûnî Sultan Süleyman ile birlikte çıktığı Avrupa/Macaristan seferi sırasında risâleyi kaleme almıştır (950/1543) . Sefer uzun sürmüş, Estergon ve Belgrad kalelerinin ele geçirilmesi sırasında padişah ile aralarında bir ders halkası kurulmuştur. Bu halkada Zemahşerî’nin el-Keşşâf adlı tefsirini mütalaa etmişler ve bir fetih seferinde bulunmalarından dolayı Fetih sûresini esas almışlardır. Ebüssuûd, Zemahşerî’nin insanların kendi fiillerini yarattıkları temeline dayanan ve Mekke’nin fethi hadisesinin bir insan eylemi olarak Hz. Peygamber tarafından gerçekleştirildiği şeklindeki görüşlerini tahlil etmiştir. Fiillerin yaratılması, illet, Kur’ân-ı Kerim’de mâzi fiillerin gelecek zaman anlamında kullanılması, hakikat-mecaz dengesi, tevil yöntemleri gibi konuların ele alındığı hâşiye, Zemahşerî’nin düşünce kodlarına bağlı kalarak bütüncül bir yorum sağlama imkânlarını sorgulaması bakımından dikkat çekmektedir.
Keywords : Tefsir, Ebüssuûd Efendi, Maâkıdüt tırâf fî evveli sûretil Feth minel Keşşâf, Zemahşerî, Keşşâf, Osmanlı tefsir çalışmaları

ORIGINAL ARTICLE URL