Dîvânu Lugâti’t-Türk Söz Varlığı İçerisinde Tıp Bilimi Sözcük ve Terimleri

Authors : Hasan Ali Çetin

Pages : 368-395

Doi:10.34083/akaded.1629710

View : 137 | Download : 74

Publication Date : 2025-03-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Kâşgarlı Mahmud tarafından XI. yüzyılın ilk yarısında yazılan Dîvânu Lugâti’t-Türk, Türkçeden Arapçaya ansiklopedik bir sözlük mahiyetinde olup Türk lehçelerini bir arada sunma gayesiyle kaleme alınmıştır. Zengin içeriği ile geniş bir Türkiyat ansiklopedisi görünümünde olan eser, gramer, diyalektoloji, etnoloji, coğrafya, onomastik, halk bilimi, halk hekimliği, şiir, atasözü gibi çeşitli alanlara dair önemli bilgiler ve metin örnekleri ihtiva etmektedir. Bu çalışmada, Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün söz varlığı içerisinde halk hekimliği, tıp ve eczacılık alanlarıyla ilgili tespit edilen sözcük ve terimler ile bu terimlerin sınıflandırılması yer almaktadır. Metinde sağlık bilimlerine dair yer alan sözcük ve terimlerin içinde geçtiği cümle örnekleri ışığında ulaşılan tespit ve tahliller dikkate sunulmuştur. Eserde sağlık bilimleriyle ilgili olarak yer alan sözcükler, terim olma sürecine girmiş sözcükler ile terimler, eserin yazıldığı döneme ait tıbbi söz varlığını bir arada görebilme yönüyle anlamlı bir veri oluşturmaktadır. Çalışmada ana kaynak olarak Ahmet B. Ercilasun ve Ziyat Akkoyunlu tarafından hazırlanan Dîvânu Lugâti’t-Türk adlı eser kullanılmıştır. Eserin Dizin bölümünde geçen ilgili sözcük ve terimler, Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün el yazması metninde geçtikleri yerlerin sayfa numaraları ile çevirideki sayfa numaralarıyla birlikte verilmiştir. Tablolar hâlinde sınıflandırılan sözcük ve terimler “anatomi terimleri, hastalık terimleri, tedavi-ilaç terimleri, beden görünüşüyle ilgili terimler ve diğer sağlık terimleri” gibi başlıklar altında konu temelli olarak tasnif edilmiştir.
Keywords : Söz varlığı, tıp terimleri, eczacılık terimleri, Kâşgarlı Mahmud, Dîvânu Lugâti’t-Türk

ORIGINAL ARTICLE URL