Tarihsel Hafıza ve Edebiyatın Tanıklığı: Sevdalinka’da Bellek ve Kimlik İnşası

Authors : Engin Keflioğlu

Pages : 179-201

Doi:10.34083/akaded.1630145

View : 202 | Download : 237

Publication Date : 2025-03-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, Ayşe Kulin’in Sevdalinka adlı romanını belleğin kuramsal çerçevesinde inceleyerek edebiyatın tarihsel ve toplumsal hafızayı nasıl inşa edebileceğini tartışmaktadır. Yirminci yüzyılın sonlarında Bosna Savaşı’nın yol açtığı etnik temizlik, soykırım ve zorunlu göç gibi travmatik deneyimler romanda hem bireysel hem de kolektif bellek düzeyinde çok katmanlı bir anlatı sunar. Makale; Maurice Halbwachs’ın kolektif bellek, Jan Assmann’ın kültürel ve iletişimsel bellek, Paul Connerton’un bedenleşmiş ritüeller, Paul Ricoeur’ün anlatısal kimlik ve Pierre Nora’nın hafıza mekânları kavramlarını temel alarak Sevdalinka’nın bellek çalışmalarını nasıl örneklediğini ve onlarla nasıl etkileşime girdiğini ele alır. Roman, Osmanlı mirasından Bogomil inancına uzanan tarihsel atıflar eşliğinde Bosnalı kimliğinin sürekliliğini ve direniş kapasitesini vurgularken savaşın kent dokusunu ve kültürel hafızayı hedef alan yıkıcı etkisini çarpıcı biçimde gözler önüne sermektedir. Bu bağlamda Sevdalinka, hem tanıklık edebiyatının güçlü bir örneği olarak metinsel bir bellek deposu işlevi görür hem de kolektif belleğin yeniden inşa süreçlerine etkin biçimde katılır. Sonuç olarak makale, edebiyatın sadece tarihsel bilgiyi saklamakla kalmayıp travma sonrasında kimlik, mekân ve ritüeller aracılığıyla geleceğe dair yeni hatırlama olanakları sunduğunu göstermeyi amaçlamaktadır.
Keywords : Edebiyat, Bellek Çalışmaları, Tarihsel Hafıza, Bosna Savaşı, Sevdalinka

ORIGINAL ARTICLE URL