Sebeb-i Te’lif Literatürüne Bir Katkı: Türk Edebiyatında Bûsîrî’nin Kaside-i Bürde’si Neden Şerhedildi?

Authors : Bünyamin Ayçiçeği

Pages : 762-777

Doi:10.34083/akaded.1710304

View : 325 | Download : 155

Publication Date : 2025-07-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk edebiyatında Kasîde-i Bürde denildiği vakit akla iki şiir gelmektedir. Bunlardan ilki Ka‘b b. Züheyr’in (ö. 645?) şiiri, ikincisi de Bûsîrî’nin (ö. 1297?) kasidesidir. Bûsîrî’nin şiiri Kasîde-i Bür’e olarak da bilinmektedir. İslamî Türk edebiyatında Bûsîrî’nin kasidesinin ayrı bir yeri bulunmaktadır. Türkler bu kasideyi çok sevmiş birçok müellif manzum ve mensur olarak Türkçeye çevirmiş, kasidenin hususiyetleri üzerine eser te’lîf etmiştir. Şifa maksadıyla okunması da kasidenin şöhretini artırmış; edebiyattan sanata, halk kültüründen musıkîye varıncıya kadar pek çok sahada eser, etkisini göstermiştir. Bûsîrî’nin Kasîde-i Bürde’si üzerine İslamî Türk edebiyatında yapılmış 42 mensur 3 de manzum şerh tespit edilmiştir. Yapılacak farklı araştırmalarla bu sayının artması kaçınılmazdır. Bu makalede, Türk te’lîf literatürüne katkı sunmak maksadıyla, Bûsîrî’nin kasidesi üzerine kaleme alınmış Türkçe şerhlerin te’lîf sebepleri ele alınmıştır. Öncelikle İslam te’lîf geleneği içinde sebeb-i te’lîfler üzerine yapılmış bazı çalışmalardan hareketle, sebeb-i te’lîf kavramı üzerinde durulmuştur. Ardından tespit edilebilen Kasîde-i Bürde şerhleri içinde, telif sebebi barındıranlar listelenmiştir. Hemen hemen hepsinde ortak olarak bulunan temel sebepler dışarıda bırakılarak şerhlerin sebeb-i te’lîflerine göre sınıflandırması yapılmıştır. Sunulan bu sınıflandırma teklifinin ardından çalışmadan elde edilen sonuçlar belirtilmiştir. Böylece Türk edebiyatında sebeb-i te’lîf literatürüne katkı sunabilmek amaçlanmıştır.
Keywords : İslamî Türk edebiyatı, Bûsîrî, Kasîde-i Bürde, sebeb-i te’lîf

ORIGINAL ARTICLE URL