Sözden Ezgiye: Giresun Türkülerinde Kargış Motifleri

Authors : İlker Avcıoğlu
Pages : 2024-2038
Doi:10.34083/akaded.1705762
View : 94 | Download : 181
Publication Date : 2025-11-23
Article Type : Research Paper
Abstract :İnsanoğlu, varoluşundan bu yana çevresini anlamlandırma çabasında en güçlü araç olarak sözü kullanmıştır. Söz, yalnızca bir iletişim aracı değil; aynı zamanda düşüncenin, hafızanın ve kültürel aktarımın temel taşıdır. Yaratıcı ile insan arasındaki iletişimin kaynağı olarak görülen söz, zaman içinde kutsal olarak kabul edilmiş ve kültleşmiştir. Tapınma anlamına gelen kült kavramı mitolojik düşünce sistemlerinin temel yapı taşını oluşturmaktadır. Kültler Tanrısal gücün bir imgesi olarak kabul edildiğinden kutsal olarak kabul edilmektedir. Mitolojik örüntünün temelini oluşturan kült kavramı çerçevesinde söz kültü kozmogonik anlatılarda önemli bir yere sahiptir. Söz, sözlü kültürün temeli oluşturmaktadır. Yazının icadı ve yaygınlaşması ile sözlü kültür unsurları zayıflasa da gücünü koruyarak günümüze kadar ulaşmıştır. Sözlü kültür, bir toplumun hafızasını kuşaktan kuşağa taşıyan, yaşam biçimini, inanç sistemini ve duygusal dünyasını yansıtan en güçlü anlatım biçimlerinden biridir. Kültürün en canlı ve kalıcı ürünlerinden biri olan türküler, sadece birer müzik eseri değil; aynı zamanda halkın sevinçlerini, acılarını, umutlarını ve öfkelerini dile getirdiği sözlü belgelerdir. Genellikle anonim olarak kuşaktan kuşağa aktarılan türküler, bireysel ve toplumsal hafızanın taşıyıcısı olarak yüzyıllar boyunca sözlü kültür içinde varlığını sürdürmüştür. Türküler, bir toplumun tarihsel belleğini, ortak duygularını ve kültürel kimliğini yansıtan sözlü edebiyat ürünleridir. Türk halk müziği repertuvarında sıkça karşılaşılan ve söz kültü bağlamında değerlendirebileceğimiz kargış motifleri, bireysel ve toplumsal tepkilerin dışavurumuna dair önemli ipuçları barındırır. Türk halk kültüründe bireylerin, çaresiz kaldığı anlarda sesini duyurmak amacıyla, dile getirdiği türkülerde kargış motiflerine yer verilmektedir. Bu çalışmada TRT repertuvarına kayıtlı Giresun yöresine ait türküler incelenmiştir. Yöreye ait olan türkülerde büyülü sözler olarak da nitelendirilen kargış motiflerinin mitolojik kökenleri incelenmiş ve yorumlanmıştır.
Keywords : Söz, kült, kargış, türkü, Giresun

ORIGINAL ARTICLE URL