Klasik Türk Edebiyatında Kıyâmet-nâme Türüne Dair Yeni Bir Pencere: Fahrî’nin "Ahvâl-i Kıyâmet"i

Authors : Sevgi Limon

Pages : 1439-1473

Doi:10.34083/akaded.1709175

View : 258 | Download : 225

Publication Date : 2025-11-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Klasik Türk edebiyatı, İslamî inanç ve değerlerin yansıtıldığı manzum ve mensur pek çok edebî türü bünyesinde barındırmaktadır. Bu türde kaleme alınan eserler, hem dinî hem de kültürel birikimin bir ürünü olarak edebiyatın öğretici, tarihî ve edebî yönünü bir arada sunan bir zenginliğe sahiptir. Bu türler içerisinde değerlendirilen ahvâl-i kıyâmetler de kıyamet hâllerinin halka sade bir şekilde aktarılmasını amaçlayan şair ve müelliflerin “ahvâl-i kıyâmet, kıyâmet-nâme, ahvâl-i mahşer, dâstân-ı mahşer, mahşer-nâme, ahvâl-i âhiret, ahvâl-i kabr/kubur, ahvâl-i mevt/mevtâ” isimleriyle kaleme aldıkları eserlerdir. Bu eserlerin ortaya çıkarılması ve incelenmesi klasik edebiyat çalışmaları açısından önem arz etmektedir. Bu çalışmayla da Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi, Esad Efendi Bölümü’ndeki 03459-012 koleksiyon numaralı yazma nüshada yer alan, Fahrî mahlasını kullanan bir şaire ait Ahvâl-i Kıyâmet, transkripsiyonlu olarak yazıya aktarılıp muhteva ve şekil açısından incelenmiştir. Bu bağlamda eserin, aynı el yazma içinde sıralanmış risaleler içinde yer alması, vezin ve kafiyede bazı eksiklerinin bulunması, aruzun kısa kalıplarından biriyle yazılmış olması ve sade bir dil ve üsluba sahip olması yönleriyle türünün diğer örnekleriyle benzer özellikler barındırdığı, kayda değer şekilde asli kaynaklarla uyumunu koruduğu tespit edilmiş ve bu türle ilgili çalışmalara kaynaklık edebileceği ortaya koyulmuştur.
Keywords : Klasik Türk edebiyatı, edebi tür, kıyamet, mahşer, ahval-i kıyamet, Fahrî, Esad Efendi Koleksiyonu

ORIGINAL ARTICLE URL