Tarihte Nikah Uygulamaları ve İslam Tarihindeki En Eski Nikâh Akit Belgeleri ve Tatbikatı

Authors : Mustafa Demirci

Pages : 109-137

Doi:10.59777/ihad.1623023

View : 160 | Download : 270

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :İnsanlığın en eski yazılı belgeleri ve efsaneleri arasında evlilik akitlerine dair belgeler ve bilgiler bulunmaktadır. Bütün dinler, aile kurumunu özel bir akit ve merasimle kurmuşlardır. Evlilik ve nikâhların devletler tarafından kayıt altına alınması, dinî ve sosyal bir zaruretten kaynaklanmış, denetim ve meşruiyet unsuru olarak değerlendirilmiştir. Bir anlamda nikâh belgeleri din-toplum-hukuk bağlamında şekillenen bir insanlık tecrübesinin tarihte bıraktığı izlerdir. Aile tarihine dair zengin bir bilgi birikimi mevcuttur. Bu birikimin tarihte en somut göstergelerinin başında ise nikâh ve evlilik belgeleri gelir. Geçmişten günümüze gelen nikâh belgeleri aile içinde ortaya çıkan anlaşmazlıklar, boşanma durumları, vesayetin kayıt altına alınması, çocukların velayeti, nesil emniyeti gibi temel insani problemleri ele almıştır. İslam aile ve nikâh tarihine ve tatbikatına dair şimdiye kadar çok az çalışma yapılmıştır. Daha çok fıkıh ve hadis literatürü içindeki tartışmalar ile yetinilmiştir. Halbuki bilgiler, Peygamber Efendimiz zamanından itibaren nikâhın nasıl uygulandığı konusunda, ana kaynaklarda bazı bilgiler ve Mısır Geniza papirüslerinde de belgeler mevcuttur. Özellikle Mısır\\\'daki erken İslami döneme ait \\\"Geniza Papirüsleri\\\" arasında hicri üçüncü ve dördüncü asra ait nikâh belgeleri mevcuttur. Kâğıdın son derece kıt ve kıymetli olduğu, vergi-tapu kayıtları, diplomatik yazışmalar için kullanıldığı bu devirlerde nikâh akitlerinin de yazılı hale getirilmiş olması oldukça dikkat çekicidir. Aile ve nikâh konusunda İslami geleneğin başlangıcından itibaren işleyişini ve tecrübesini yansıtması bakımından son derece dikkat çekici belgeleri ihtiva eden bu makalede nikâhın İslam öncesi toplumlarda genel bir tarihini verdikten sonra günümüze gelen en eski nikâh belgeleri, şekil, muhteva ve uygulama bakımından incelenecektir.
Keywords : İslam Hukuku, Aile, Nikâh, Mehir, Nikâhın Tarihi, Geniza Papirüsleri

ORIGINAL ARTICLE URL