Kredi Kartı Uygulamasında Üye İşyeriyle İlgili Meselelerin Fıkhî Açıdan Değerlendirmesi

Authors : Yusuf Erdem Gezgin
Pages : 389-421
Doi:10.59777/ihad.1742594
View : 156 | Download : 260
Publication Date : 2025-12-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Modern dönemde satıcı ile müşteri arasında en yaygın kullanılan ödeme yöntemlerinden biri kredi kartlarıyla yapılan ödemelerdir. Günümüz finansal yapısında ödeme sistemleri giderek çeşitlenmekte; ilgili çeşitlilik içinde en büyük payı, farklı tür ve modelleriyle kredi kartı sistemi almaktadır. Kredi kartları, sağladığı ödeme kolaylığı, güvenlik, taksitlendirme ve likidite imkânı sebebiyle hem tüketici hem de işletmeler açısından cazip bir araç hâline gelmiştir. Ancak sistem, işleyiş biçimi itibarıyla hem iktisadî hem de fıkhî açıdan önemli tartışmaları beraberinde getirmektedir. Kredi kartı işlemleri, kart hamili, banka, üye iş yeri ve aracı kuruluşlar arasında çok taraflı bir hukuki ilişki doğurur. Bu ilişkiler çerçevesinde ortaya çıkan erken ödeme talepleri ve ifade edilen talepler karşılığında alınan komisyon veya indirim bedelleri, sistemin en tartışmalı yönlerinden birini oluşturmaktadır. Zira erken ödemelerde satıcı tarafından alınan veya bankaya ödenen komisyonun mahiyeti, faiz (ribâ) veya meşru bir hizmet bedeli (ücret) olup olmadığı yönünden ciddi fıkhî değerlendirmeleri gerektirmektedir. Aynı şekilde, ödemelerin gecikmesi durumunda uygulanan ek ücretler veya faiz benzeri yaptırımlar da hem sözleşme hukukunun hem de İslam iktisadının temel ilkeleriyle ilişkilidir. Bu çalışma, kredi kartı sisteminde erken ödeme ve komisyon meselelerini hem iktisadî hem de fıkhî açıdan incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda sistemin tarafları, işleyiş süreçleri ve sözleşme türleri detaylı biçimde ele alınmış; ayrıca Din İşleri Yüksek Kurulu başta olmak üzere farklı fetva meclislerinin konuyla ilgili görüşleri mukayeseli olarak değerlendirilmiştir. Böylece sistemin uygulamada karşılaştığı sorunlara yönelik fıkhî temellere dayalı çözüm önerileri geliştirmek hedeflenmiştir.
Keywords : İslam Hukuku, Banka, Faiz, Kredi Kartı, Ödeme Sistemi

ORIGINAL ARTICLE URL