Arap İsyanı Mı Şerif Hüseyin İsyanı Mı?

Authors : Halil İbrahim Çelik, Önder Volkan Erikçi

Pages : 161-186

Doi:10.55918/islammedeniyetidergisi.1812810

View : 158 | Download : 757

Publication Date : 2025-12-17

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma literatürde “Arap İsyanı” olarak adlandırılan olayların isimlendirilmesinin gelişmeleri doğru tanımlayıp tanımlamadığını değerlendirmeyi hedeflemektedir. Şerif Hüseyin liderliğinde Osmanlı Devleti’nin Hicaz Eyaletinde gerçekleşen isyanın doğru isimlendirilmesinin olayın doğru anlaşılmasını sağlayacağı düşünülmektedir. Tarih araştırmalarında kullanılan terminolojinin gelişmelerin daha iyi anlaşılmasını sağlayacağı muhakkaktır. Zira verilen bilgilerle birlikte kullanılan kavramlarla milletin zihin dünyası inşa edilmektedir. Tarih literatüründe sıklıkla kullanılan “Arap İsyanı” ifadesi, Arap dünyasının bir bütün halinde Osmanlı Devleti’ne isyan ettiği algısını oluşturmaktadır. Bu algının diğer etkenlerle birlikte komşu iki millet arasında siyasi, sosyal, kültürel ve ekonomik ilişkilere olumsuz yansımaları görülmektedir. Arapların yaşadığı coğrafyanın tümüne yayılmayan isyan sadece Mekke, Taif ve Yanbu şehirleriyle sınırlı kalmıştı. Sömürgecilik ve emperyalizm hedeflerinin dünya savaşına neden olduğu süreçte emperyal devletlerin yeraltı kaynakları bakımından zengin coğrafyadaki siyasi, sosyal ve ekonomik gelişmelere kayıtsız kalmayacakları bir gerçektir. Batılı güçler yeraltı kaynaklarının keşfinden sonra Arap Yarımadasındaki gelişmelere müdahil olmuşlardır. İsyan sürecinde İngiltere’nin rolü, isyanın yayıldığı coğrafya, isyana katılan ve destekleyen zümreler çerçevesinde isyanın isimlendirilmesine yönelik terminoloji tartışması arşiv kaynakları, hatıratlar ve telif eserler değerlendirilerek incelenmiştir.
Keywords : Arap İsyanı, İngiltere, Emperyalizm, Şerif Hüseyin

ORIGINAL ARTICLE URL