Son Dönem Osmanlı Hukukunda Şerʻî Hükümlerin Denetlenmesi: Mâbeynci Râgıp Paşa’nın Veraset Davası Örneği

Authors : Muhammet Selman Tüfekçioğlu

Pages : 479-505

Doi:10.26650/iuitd.2025.1712487

View : 51 | Download : 41

Publication Date : 2025-10-03

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma II. Abdülhamid döneminin önemli devlet adamlarından Mâbeynci Râgıp Paşa’nın evlatları arasındaki hukuki anlaşmazlığı konu edinmektedir. Büyük bir servete sahip olan Râgıp Paşa’nın ölümünün ardından ortaya çıkan miras paylaşımı, paşanın gizli ilişkisinden doğan kızı Nahide ile resmî evliliğinden olan evlatlarını karşı karşıya getirir. Diğer taraftan bu karşılaşma Nahide’nin avukatları olan dönemin meşhur hukukçuları Ebülʻulâ Mardin ve arkadaşlarının, siyasi ve ekonomik üstünlüğe sahip olan muhataplarına karşı hukuk mücadelesine sahne olur. Mütareke yıllarının getirdiği baskılar bir tarafa, avukatları asıl zorlayan yirmi yıl öncesinde Nahide’nin nesebine dair verilmiş bir başka mahkeme kararıdır. Dolayısıyla çalışma Ebülʻulâ ve arkadaşlarının hem eski mahkeme kararının hatalı olduğunu ispatlama girişimlerini analiz etmekte hem de haklılıklarıyla sonuçlanan son davanın yargılama ve temyiz süreçlerini ayrıntılı olarak incelemektedir. Tüm bu süreç kapanmakta olan bir devrin arifesinde İslam hukukunu tatbik eden şerʻiyye mahkemelerindeki yargı prosedürleri ile itiraz aşamalarını gözler önüne sermektedir. Ayrıca çalışma Osmanlı saltanatının sona ermesiyle beraber bu hukuk mücadelesinin hem TBMM’ye yansımasını hem de tarafların kamuoyunu etkileme çabalarını ortaya koymaktadır.
Keywords : İslam Hukuku, Yargılama Hukuku, Şerʻiyye Mahkemeleri, Temyiz, Ebülʻulâ Mardin

ORIGINAL ARTICLE URL