ÇAĞDAŞ TÜRK SİNEMASINDA EDEBİ UYARLAMALARA İLİŞKİN BİR İNCELEME

Authors : Mustafa C. Sadakaoğlu

Pages : 399-417

View : 83 | Download : 76

Publication Date : 2025-07-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Sinema ile edebiyat arasındaki ilişki, sinemanın imgesel yönünü öne çıkaran ve bu sayede yüksek sanatlarla ilişkilenmesine olanak tanıyan kurmaca filmler sayesinde mümkün olmuştur. Ancak söze ve kelimelere dayalı bir ifade aracının, göze ve görüntüye dayalı bir başka ifade aracına kaynaklık etmesi yaklaşık bir asırlık geçmişiyle iki sanat arasındaki tartışma konularından biri olmuştur. Edebi eserlerin görüntüye dökülmesi kimi güçlükler ortaya çıkarmakla birlikte sinema izleyicisinin son derece zengin bir imgelem evrenine kapı aralamasına olanak tanımıştır. Roman ile sinema filmlerini birbirinden ayıran ya da aralarındaki biçimsel farklılıkları büyüten esas tuzak ise temelde sinemayla farklı anlatım dillerine sahip olmalarıdır. Edebi eserlerin üretim süreçlerinde baskı teknikleri öne çıkarken, sinema filmlerinin üretim süreçlerinde hareketli görüntüler büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle edebi eserler ile sinema filmlerinin alımlama mekanizmaları arasında iki farklı deneyim söz konusudur. Çalışmada, sinemanın pek çok sanattan beslenen ve pek çok sanatı içine alan yapısal özellikleri gözden kaçırılmadan edebiyat ile arasındaki etkileşim sorgulanmaktadır. Bu maksatla çalışmanın giriş bölümünü takiben sinema ile edebiyat arasındaki kaynak metin meselesini odağa alan tartışmalara yer verilmiştir. Takip eden bölümdeyse Türk sinema tarihinde edebi eserlerden uyarlanan filmlerin genel özellikleri açıklanmaya gayret edilmiştir. Çalışmanın araştırma bölümünde ise Hasan Ali Toptaş tarafından kaleme alınan Gölgesizler (1994) adlı romanın, Ümit Ünal’ın aynı adlı filminde öne çıkan başta uyarlama olmak üzere metinlerarasılık, çoğulcu bakış açısı ve üst kurmaca özellikleri üzerinden geç dönem Türk sinemasındaki postmodern eğilimler açıklanmaktadır.
Keywords : Sinema, Türk Sineması, Edebiyat, Uyarlama, Postmodernizm

ORIGINAL ARTICLE URL