A BRIEF OVERVIEW OF EARLY ISLAMIC STATES’ STRUCTURES

Authors : Önder PERÇİN

Pages : 325-348

View : 44 | Download : 12

Publication Date : 2022-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Devlet üzerine çalışmalar, tarih öncesi siyasi birimlerden başlayıp modern ulus-devletlere kadar uzanan geniş bir yelpazeyi içermektedir. Bu kapsamda, sosyal sözleşme, ulus-devletlerin ortaya çıkışına bağlı olarak gelişen, modern dünyaya ait ve esas olarak, nüfuslarının çoğunluğunu Hristiyanların oluşturduğu Avrupa ve Amerika’daki devletlerin kültürlerinde şekillenen bir kavram olarak kabul edilmektedir. Ancak, tarihsel olgular, sosyal sözleşmenin, tarihsel seyirde, modern ulus-devletler döneminden önce ve dünyanın Avrupa ve Amerika dışındaki bölgelerinde de var olduğuna işaret etmektedir. Bu çalışma, söz konusu durumun varlığına bir örnek olmak üzere Erken Dönem İslam devletlerine odaklanarak, bu devletlerin yapılarına kısa bir bakış ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu çerçevede, Medine’nin ana sosyal ve dini grupları tarafından 622 yılında imzalanmış olan sosyal sözleşme, Peygamber ve Dört Halife döneminin tarihsel olguları dikkate alındığında, her ne kadar döneme ilişkin kaynaklar yeterli değilse de devletin temel yapısını anlamaya çok temel düzeyde yetecek kadar imkân sağlamaktadır. Dolayısıyla, Medine’de kurulan ilk İslam Devletinin, sosyal sözleşmeye dayandığı, kendine özgü bir anayasası olduğu, seküler değil ancak dinsel çoğulcu nitelikte olduğu, kendine özgü yasama ve yargı teşkilatı oluşturduğu ve yöneticinin yönetenlerin açık yazılı rızasına dayalı olarak yetkilendirildiği ifade edilebilir. Ancak, Dört Halife döneminden sonra, İslam’a özgü devlet yapısı özgünlüğünden ayrıştırılmış ve İslam devletleri, çağdaşları hanedanlıklarla benzer özellikleri olan yönetimlere dönüşmüştür.
Keywords : Devlet, devlet yapısı, erken dönem İslam devletleri, sosyal sözleşme, İslam

ORIGINAL ARTICLE URL