Roma Hukuku'nda Konaklama Yeri İşletenlerin Receptum Sorumluluğu

Authors : Melih Şeker

Pages : 1451-1490

Doi:10.58733/imhfd.1723553

View : 54 | Download : 54

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Çalışmamızda Roma Hukuku’nda konaklama yeri işleten kişilerin (cauponum) sorumluluklarına ilişkin bir düzenleme olan receptum cauponum ele alınmıştır. Roma’da o dönem için temel konaklama işletmesi olan hanların pek de güvenilir yerler olmaması nedeniyle hancı ile müşteri arasındaki locatio conductio operisten (eser sözleşmesi) kaynaklanan sorumluluğa ek olarak actio de damno aut furto adversus nautas, caupones, stabularios ve receptum nautarum, cauponum, stabulariorum sorumluluklarının düzenlendiği ve böylece hancıların sorumluluklarının artırıldığı kaynaklardan anlaşılmaktadır. Terimlerden de anlaşılacağı üzere söz konusu düzenlemeler sadece han işletenlere yönelik değildi ve gemi işletenler ile ahır işletenleri de kapsamına almaktaydı. Praetor beyannameleriyle sağlanan bu korumaların, Roma Hukuku’nda locatio conductionun koruyamadığı alana ilişkin olarak geniş bir uygulama imkânı bulduğu ve hanlarda konaklayan kişilerin eşyaları üzerinde önemli bir koruma sağladıkları görülmektedir. Müşterilerin işletmecilere karşı güvenlerinin artırılması ve böylece hancıların müşteri çekebilmesi ve dolayısıyla da ticari ve ekonomik hayata olan etkilerinin sağlıklı bir şekilde devam etmesi için praetor tarafından receptum adı verilen anlaşma tanınmıştır. Günümüz modern hukuklarında da çoğunlukla Roma Hukuku’nda yer aldığı üzere kusursuz bir sorumluluk olma özelliğini koruyan ve bu nedenle de oldukça önem arz eden düzenleme hukukumuzda kendisine Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 576-580 arasında yer bulmaktadır ve tıpkı Roma’da da olduğu üzere konaklama yeri işletenler ile garaj, otopark ve benzeri yerleri işletenler benzer hükümlerle düzenlenmişlerdir.
Keywords : Receptum Cauponum, Receptum Nautarum, Receptum Stabulariorum, Pacta Praetoria, Pactum

ORIGINAL ARTICLE URL