BÜTÜNLEŞİK AHP VE TOPSIS YÖNTEMİYLE SANAYİ YATIRIMI LOKASYONUNUN BELİRLENMESİ: KUZEY AFRİKA'DA TEKSTİL ÜRETİM YERİ İÇİN BİR VAKA ÇALIŞMASI

Authors : Bulent Aytas, Muhammet Ceylan

Pages : 301-314

Doi:10.56809/icujtas.1682197

View : 125 | Download : 254

Publication Date : 2025-08-26

Article Type : Research Paper

Abstract :İşletmelerin sürdürülebilir büyüme hedeflerine ulaşabilmeleri, yalnızca yerel pazarlarda değil küresel ölçekte de etkin bir şekilde varlık göstermelerini zorunlu kılmaktadır. Uluslararası pazarlarda genişleme, farklı kıtalarda ya da ülkelerde pazarlama ağları , lojistik ve üretim üsleri kurma ihtiyacı küresel rekabet ortamının doğal bir sonucudur. Küreselleşmenin etkisiyle işletmeler, faaliyetlerini kendi ülkeleriyle sınırlı tutmaksızın dünya genelinde stratejik yatırımlar yaparak maliyetlerini azaltma ve yüksek potansiyele sahip pazarlara erişim sağlama fırsatlarını değerlendirmektedir. Son yıllarda üretim maliyetlerindeki artış ve dönemsel siyasi belirsizlikler, emek yoğun sektörlerden biri olan tekstil sektörünü daha uygun koşullara sahip alternatif üretim merkezleri arayışına yöneltmiştir. Bu doğrultuda birçok şirket maliyet avantajı elde etmenin yanı sıra tedarik sürekliliğini sağlamak amacı ile de üretim faaliyetlerinin bir kısmını Amerika ve Avrupa gibi büyük pazarlara coğrafi ve siyasi olarak daha yakın bölgelere taşımaktadır. Böylece hem lojistik süreçlerde etkinlik sağlanmakta hem de hizmet sürekliliği garanti altına alınmaktadır. Bu çalışma, kuruluş yeri seçimi problemlerine yönelik olarak sistematik ve bütüncül bir değerlendirme geliştirme gereksiniminden doğmuştur. Çalışmada, karar vericilerin çok kriterli tercihlerini dikkate alırken, aynı zamanda belirsizlikler ve öznel yargılar gibi karmaşık unsurlar altında sağlıklı analizler gerçekleştirebilmeleri amaçlanmaktadır. Bu bağlamda stratejik coğrafi konumu ve Afrika, Asya ile Avrupa pazarlarına olan erişim kolaylığı sayesinde dikkat çeken Mısır Arap Cumhuriyeti, faaliyet üslerinin yer seçimi açısından örnek bir ülke olarak değerlendirildi. Çalışmada, Mısır’ın sanayi bölgeleri belirsizlik koşullarında karar vericilerin çok kriterli değerlendirme süreçlerine uygun biçimde analiz edilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde konuya ilişkin kavramsal bir çerçeve sunulmuş ve ilgili literatür kapsamlı biçimde incelenmiştir. Kuruluş yeri seçimi gibi stratejik karar verme problemlerinde sıkça başvurulan çok kriterli karar verme yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) ile İdeal Çözüme Benzerliğe Göre Tercih Sıralama Tekniği (TOPSIS) yöntemleri bu bağlamda ele alınmış ve söz konusu probleme yönelik bütünleşik bir çözüm yaklaşımı olarak tartışılmıştır.
Keywords : AHP, TOPSIS, Kuruluş yeri seçimi

ORIGINAL ARTICLE URL