Tımarlı Sipahilere Hazineden Borç Verilmesi Meselesi:IV. Murat’ın Bağdat Seferi Örneği

Authors : İsmail GÜNDOĞDU

Pages : 191-210

Doi:10.17550/akademikincelemeler.931646

View : 71 | Download : 15

Publication Date : 2021-10-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı tarihinde az incelenen konulardan biri de tımarlı sipahilere hazineden borç verilmesi meselesidir. Osmanlı klasik çağında devletin en önemli ve sayıca en kalabalık askeri olan tımarlı sipahiler ordusu ulufeli bir ordu değildi. Gündelik geçimlerini ve sefer masraflarını görev bölgelerinde kanuna göre topladıkları vergilerden sağlarlardı. Ayrıca sefer sırasında devletten maddi destek almazlardı. Bununla beraber, 16. yüzyılın ortalarından itibaren iç ve dış nedenler dolayısıyla bu askeri sınıf önemini yitirmeye başlamıştır. Bu çalışmada, Osmanlı Devleti'nde hazine tarafından tımarlı sipahiler, zaimler ve sancak beylerine hazineden borç verilmesi ve bu borçların geri alınması araştırılacaktır. Bunun için 4. Murad'ın Bağdat seferi kısaca ele alındıktan sonra, sefer dönüşü sırasında mali sıkıntıya düşen tımar sahiplerine Padişahın devlet hazinesinden borç vermesi durumu incelenecektir. Bunun için öncelikle Topkapı Sarayı Müzesinde bulunan bir dizi ferman serisinden yararlanılmıştır. Ayrıca Osmanlı Arşivinde bulunan diğer belgelerden de istifade edilmiştir. Arşiv belgelerinden de anlaşıldığına göre tımar sahiplerine ilk defa Bağdat Seferi sırasında borç verilmeyip, daha önce de bazen eyalet hazinesinden, bazen zengin esnaftan borç alınarak maddi sıkıntıya düşen askerlere borç verildiği görülmektedir. Eldeki kaynaklara göre borç verme uygulaması sadece Anadolu tarafında yapılan seferlerde sıkıntıya düşen Rumeli’deki tımar sahiplerine verildiği görülmektedir. Tımar sahiplerine verilen borçların yaklaşık bir sene sonra geri istendi eldeki fermanlar göstermektedir.
Keywords : Osmanlı Tarihi, Tımarlı sipahiler, Zaimler, Borç verme, Bağdat seferi

ORIGINAL ARTICLE URL