Poisson Karma Dağılım Modeli Kullanılarak Covid 19 Verilerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Authors : İnci Açıkgöz

Pages : 1-8

Doi:10.52693/jsas.1545922

View : 78 | Download : 95

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :COVID-19 vakasının Türkiye’de ilk olarak görülmesinden itibaren zaman serileri, SIR, büyüme eğrisi vb. yöntemler kullanılarak bir çok tahmin ve modelleme üzerine çalışmalar yapılmıştır. COVID-19 verileri aşırı yayılım göstermektedir ve Türkiye’deki COVID-19 verilerine ilişkin Poisson karma dağılım modeli kullanılarak yapılan bir çalışmaya rastlanmamıştır. Poisson karma dağılım modeli kullanılarak COVID-19 ile ilgili parametre değerlerinin belirlenebileceğini ve aynı zamanda gelecekteki başka salgınların tahmin edilmesinde de bu yöntemin önem taşıyacağı düşünüldüğü için bu çalışma yapılmıştır. Çalışmada, Poisson karma (dağılım) modeli kullanılarak aylık vaka sayısı, ölen sayısı, iyileşen sayısı, yoğun bakımdaki hasta sayısı ve entübe hasta sayıları tahmin edilmiş, gerçek değerler ile tahmin edilen değerler Ortalama Mutlak Hata (MAE), Hata Kareler Ortalaması (MSE) ve Kök Ortalama Kare Hatası (RMSE) ölçütlerine göre karşılaştırılmıştır. Sağlık Bakanlığının günlük olarak açıkladığı 11 Mart ile 31 Haziran arasındaki COVID-19 verileri kullanılmıştır. Gerçek değerler ile tahmin edilen aylık ortalama değerler birbirine yakın bulunmuştur. Özellikle ölü sayısı ve yoğun bakımdaki hasta sayıları gerçek değerlere daha yakın tahmin edilmiştir. Bu durum, COVID-19 parametrelerinin Poisson karma (dağılım) modeli ile tahmin edilebileceğini ve muhtemel benzer salgınlarda da karma dağılım kullanılarak parametre değerlerinin tahmin edilebilir olduğunu göstermektedir.
Keywords : Poisson Karma Dağılım, EM Algoritması, Parametre Tahmini, Covid 19

ORIGINAL ARTICLE URL