Soğuk Zincir Süreçlerinde Kalite Üzerine Etkili Parametrelerin Deney Tasarımı ile İncelenmesi

Authors : Ömer Kurtoğlu, Yavuz Özdemir, Mustafa Yıldırım, Gökhan Özdemir

Pages : 24-34

Doi:10.52693/jsas.1754941

View : 107 | Download : 116

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, soğuk zincir lojistiğinde çevresel koşulların ürün kalitesi üzerindeki etkilerini analiz etmek amacıyla tam faktöriyel deney tasarımı yaklaşımını uygulamaktadır. Deney tasarımı (Design of Experiments, DOE), çoklu faktörlerin sistematik biçimde incelenmesini sağlayan güçlü bir istatistiksel yöntemdir. Özellikle 2ᵏ tam faktöriyel tasarımlar, her bir faktörün iki düzeyde ele alındığı ve tüm kombinasyonların test edildiği durumlar için uygundur. Bu yapı hem ana etkilerin hem de iki faktörlü etkileşimlerin detaylı biçimde analiz edilmesine olanak tanımaktadır. Çalışmada yanıt değişkeni olarak taşınan ürünlerin kalite skorları belirlenmiş, dört iki seviyeli faktör incelenmiştir. Bunlar taşıma süresi (12 saat ve 24 saat), iç ortam sıcaklığı (2°C ve 8°C), bağıl nem oranı (%40 ve %80) ve titreşim düzeyidir (düşük ve yüksek). Deneysel veriler varyans analizi (ANOVA), ana etki ve etkileşim grafikleri ile değerlendirilmiştir. Sonuçlar, sıcaklık ve nem gibi faktörlerin doğrudan etkisinin yanı sıra, taşıma süresi ile titreşim gibi ikili kombinasyonların da kalite üzerinde önemli etkiler yarattığını göstermiştir. Elde edilen bulgular, deney tasarımı yönteminin soğuk zincir gibi çevresel değişkenlere duyarlı sistemlerde uygulanabilirliğini ortaya koymakta ve kalite kontrol süreçlerinde karar destek aracı olarak etkinliğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma hem lojistik hem de üretim sektörlerinde DOE uygulamalarına somut bir katkı sunmaktadır.
Keywords : Deney Tasarımı, Soğuk Zincir, Tedarik Zinciri Yönetimi, Faktöriyel Analiz, Kalite Optimizasyonu

ORIGINAL ARTICLE URL