Durağan Bilimden Dinamik Bilime: Evelyn Fox Keller’in Toplumsal Cinsiyet ve Bilim Üzerine Düşünceler Eserinin Değerlendirmesi

Authors : Emine Canlı

Pages : 691-702

Doi:10.21798/kadem.2025.198

View : 49 | Download : 135

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Other Papers

Abstract :Evelyn Fox Keller’ın Toplumsal Cinsiyet ve Bilim Üzerine Düşünceler adlı eseri, bilimin doğasını toplumsal cinsiyet ilişkileri bağlamında yeniden değerlendirir. Eser, feminist bilim çalışmaları kadar bilim tarihi, bilim felsefesi ve bilim sosyolojisi açısından da temel bir başvuru kaynağı niteliğindedir. Keller, bilimi yalnızca kadınların dışlandığı bir alan olarak değil, toplumsal, kültürel ve tarihsel koşullar içinde şekillenmiş bir etkinlik olarak ele alır. Ona göre hem “cinsiyet” hem de “bilim” doğal değil, toplum tarafından inşa edilmiş kategorilerdir; bu nedenle değişime ve dönüşüme açıktırlar. Kitap üç metodik ve tematik bölümden oluşur: tarihsel, psikanalitik ve bilimsel analiz. Platon’dan Francis Bacon’a uzanan bilgi anlayışını, Jean Piaget’nin bilişsel gelişim kuramını ve genetikçi Barbara McClintock’un çalışmalarını inceleyen Keller, durağan değil dinamik bir “nesnellik” ve “düzen” kavramı önerir. Bilimin eril tahakküm biçimlerinden arındırılmasını, dışarıdan reddedilmek yerine içeriden dönüştürülmesini savunur. Böylece eser, bilimi insani bir etkinlik olarak yeniden konumlandırarak yalnızca feminist teoriye değil, çağdaş bilim tarihi, felsefesi ve sosyolojisine de nitelikli bir katkı sunma potansiyeline sahiptir.
Keywords : Bilim felsefesi, Bilim epistemolojisi, Feminist kuram, Toplumsal cinsiyet.

ORIGINAL ARTICLE URL