Aklimatizasyona Genel Bir Bakış Açısı ve Aklimatizasyon Sırasında Bitkilerde Meydana Gelen Morfolojik ve Anatomik Değişiklikler

Authors : Halide Hande Güngör, Simay Uslu, Aynur Gürel

Pages : 76-89

Doi:10.58688/kujs.1456426

View : 25 | Download : 67

Publication Date : 2025-12-26

Article Type : Review Paper

Abstract :Doku kültürü ile elde edilen bitkiler, laboratuvar ortamında uygun besin ortamı içeren kültür kaplarında (in vitro) kontrollü bir şekilde yetiştirilirler ve ex vitro (laboratuvar dışı) koşullara aktarıldıklarında değişken çevresel faktörlere uyum sağlamakta zorlanabilirler. Ticari ölçekte mikroçoğaltımın nihai başarısı, rejenere edilen bitkilerin ex vitro ortama düşük maliyetle ve yüksek hayatta kalma oranı ile aktarılmalarına bağlıdır. Bu açıdan, doku kültürü ile elde edilen bitkilerin ex vitro koşullara aklimatizasyonu önemli bir konudur. İn vitro kültür koşulları bitkilerin morfolojisi, anatomisi ve fizyolojinde değişikliklere sebep olur. İn vitro koşullarda rejenere edilen bitkilerin kütikula kalınlığı ve klorofil içeriği daha az, stoma sayısı ve boyutu daha yüksektir. Aklimatizasyon aşamasında bitkiciklerde büyümeyi artırmak ve ölüm oranını azaltmak için, hem fiziksel hem de kimyasal ortamın kontrolü ve mikroçoğaltılan bitkiciklerin biyolojik olarak kuvvetlendirilmesine odaklanılmaktadır. Genel olarak aklimatizasyon sürecinde kültür ortamından nazikçe çıkarılan bitki kökleri besin ortamı kalıntılarından arındırmak için yıkanır. Ardından belirli oranlarda substrat karışımları içeren saksılara aktarılırlar. Bazı bitki türleri için optimum nem, ışık, sıcaklık ve CO2 konsantrasyonu değişiklik gösterebilir. Bu derleme kapsamında aklimatizasyon konusundaki son literatürler incelenmiş ve genel bir bakış açısı oluşturulmaya çalışılmıştır. Klasik aklimatizasyon süreci ve bu aşamada bitkilerin karşılaştığı abiyotik ve biyotik stres faktörleri ve bitkilerde meydana gelen morfolojik ve anatomik değişiklikler rapor edilmiştir. Ayrıca aklimatizasyon sürecini ve yöntemlerini içeren 2000-2023 yılları arasındaki patentler listelenmiştir.
Keywords : abiyotik stres, aklimatizasyon, biyotik stres, ex vitro, klorofil, kütikula, patent, stoma

ORIGINAL ARTICLE URL