BAVYERA DEVLET KÜTÜPHANESİ’NDE BULUNAN AL-QURʾĀN- BSB COD.ARAB.1 ENVANTER NUMARALI MUSHAF-I ŞERİF’İN TEZHİP ÖZELLİKLERİ

Authors : Burcu Er, Pınar Toktaş, Serpil Müftüoğlu

Pages : 159-180

Doi:10.56597/kausbed.1594975

View : 59 | Download : 49

Publication Date : 2025-06-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Tarihi Orta Asya’ya dayanan İslâm sanatlarının önemli bir kolu ve hat sanatının bütünleyicisi olan tezhip sanatı, altın ve çeşitli renklerdeki boyalar kullanılarak, stilize yahut yarı stilize motiflerle elyazması kitaplara, fermanlara, hüsn-i hat levhalara vd. yapılan bezemelere denilmektedir. Yazma eserlerin içerisinde, en yoğun ve en ince müzehhebli sayfalar ise Mushaf-ı Şerif’lerde görülmektedir. Mushaf-ı Şerif’lerin zahriye, serlevha, sûrebaşları, hatime sayfası, gülleri ve durakları dönem bezeme üslûbu doğrultusunda eşsiz incelik ve güzellikte tezhip örnekleriyle bezenmiştir. Bu araştırma, tarama modelinde bir betimleme çalışmasıdır. Araştırmada, Bavyera Devlet Kütüphanesi’nde Al-Qurʾān- BSB Cod.arab.1 envanter numarasıyla açık erişimde yer alan Mushaf-ı Şerif’in müzehhep sayfalarının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda tezhipli alanların teknik, motif, renk ve kompozisyon özellikleri incelenerek bugünkü durumu belgelenmeye çalışılmış, desenlerin bire bir çizimleri yapılmıştır. Mushaf’ın cild özellikleri belirlenmiş ancak desen net biçimde seçilemediğinden çizimleri yapılamamıştır. Sonuç olarak, Mushaf’ın zahriye, serlevha, sûrebaşları, hatime sayfası, gülleri ve durakları müzehhep olup dönem bezeme üslûbunu yansıtmaktadır. Mushaf’ın içinde yer alan bezemeler geometrik bezeme ve rumi üslûptadır. Bezemelerde altın hâkim olup kırmızı, beyaz, siyah, sülyen, yeşil, lacivert, açık mavi, turuncu gibi renkler kullanılmıştır. Sûrebaşı bezemelerinde uygulanan zeminleri kâğıt renginde bırakılmış münhani üslûplu boyama tarzı ile 14. yüzyıl Memlük sanatçısı Sandal ismiyle anılan Ebu Bekir’e atfedilen “Sandal” üslûbuyla benzerlikler gösterdiği tespit edilmiştir.
Keywords : Anahtar Kelimeler: Mushaf-ı Şerif, Mushaf Tezyinatı, Tezhip, İslâm Sanatı.

ORIGINAL ARTICLE URL